“ชุมชนไป่หาง” ตั้งอยู่บริเวณฝั่งตะวันตกของทะเลสาบซีหู และอยู่ภายใต้การบริหารของตำบลซีหู เขตอิ่งโจว เมืองฝูหยาง มีประชากรกว่า 4,700 คน และเป็นหนึ่งในหมู่บ้านต้นแบบด้านการพัฒนาชนบทของมณฑลอันฮุย
พื้นที่แห่งนี้มีสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติที่สวยงาม อุดมสมบูรณ์ไปด้วยทรัพยากรทางวัฒนธรรม “สีแดง” หรือมรดกการปฏิวัติ ควบคู่ไปกับการพัฒนาชุมชนที่เน้นความเป็นระเบียบและการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพ จุดเด่นสำคัญของชุมชนแห่งนี้คือการผสานแนวคิด “การพัฒนาสีเขียว มรดกสีแดง และธรรมาภิบาลชุมชน”
ตั้งแต่ปี 2006 เป็นต้นมา พื้นที่แห่งนี้ได้ดำเนินโครงการพัฒนาชนบทใหม่ โดยมีการรวมหมู่บ้านธรรมชาติ 14 แห่ง ซึ่งประกอบด้วยกลุ่มหมู่บ้าน 28 กลุ่ม เข้าด้วยกัน เพื่อจัดตั้งเป็นหมู่บ้านศูนย์กลาง ต่อมาในปี 2016 หมู่บ้านไป๋หางได้ปรับสถานะเป็น “ชุมชนไป่หาง” พร้อมเปลี่ยนจากคณะกรรมการหมู่บ้านเป็นคณะกรรมการชุมชน และในปี 2021 ได้ยกระดับเป็นคณะกรรมการพรรคประจำชุมชน นำโดยนายเหยียน ไหลผู้นำชุมชน ที่ได้รับการไว้วางใจจากชุมชนกว่า 15 ปี
ชุมชนแห่งนี้เคยได้รับการเยี่ยมชมจากนานสี จิ้นผิง ประธานาธิบดีจีน เมื่อวันที่ 8 เมษายน 2011 ในขณะดำรงตำแหน่งรองประธานาธิบดีจีน โดยได้ลงพื้นที่ตรวจเยี่ยมและให้คำแนะนำเกี่ยวกับการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของชุมชน พร้อมทั้งเน้นย้ำให้เจ้าหน้าที่และประชาชนทำงานอย่าง “ลงมือปฏิบัติจริงและยึดความเป็นจริง”
ต่อมาแนวคิดดังกล่าวได้ถูกนำไปพัฒนาเป็น “ห้องสมุดเกษตรกร” เพื่อเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ของชาวบ้านในพื้นที่ และส่งเสริมการพัฒนาความรู้ในระดับชุมชนอย่างต่อเนื่อง พัฒนาเศรษฐกิจชุมชนพัฒนาสุขา ระบบน้ำ รวมถึงระบบสาธารณูปโภคต่างๆ
โครงการนี้เดิมทีคาดว่าจะใช้เวลานานเกือบ 16 ปีในการก่อสร้างให้แล้วเสร็จ อย่างไรก็ตาม ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ได้มีคำสั่งผ่านคุณเหยียน ไหล ผู้นำชุมชน (Mr. Yan Lai) ให้เร่งดำเนินการให้แล้วเสร็จภายในสิ้นสุดแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 12 ประเทศจีนมีระบบการวางแผนพัฒนาเป็นรอบๆ ละ 5 ปี และในปัจจุบันเราอยู่ในช่วงแผนพัฒนาฉบับที่ 15
ในด้านการบริหารจัดการ ชุมชนได้ใช้ระบบ “การบริหารแบบโครงข่ายกริด (Grid Network Governance)” โดยนำประเด็นปัญหาเข้าสู่การพิจารณาในคณะกรรมการชุมชน พร้อมมีผู้อาวุโส 5 คนทำหน้าที่ช่วยไกล่เกลี่ยข้อพิพาท ก่อนนำเรื่องเข้าสู่การประชุมสาธารณะ เรียกว่า “การบริหารจัดการ 4 รูปแบบ” ในการช่วยแก้ไขและจัดการข้อขัดแย้งต่าง ๆ ภายในชุมชน ขณะเดียวกันก็ใช้หลัก “4 สิทธิ” เพื่อคุ้มครองและรับประกันสิทธิพื้นฐานของประชาชนในหมู่บ้านอย่างทั่วถึงและเป็นธรรม
กระบวนการนี้ยังมีรายละเอียดว่า “สี่เรื่องสำคัญ สี่สิทธิ” (Four Matters and Four Rights) ซึ่งเป็นกลไกที่ใช้รับรองสิทธิของประชาชนใน 4 ด้าน ได้แก่
* สิทธิในการรับรู้ข้อมูลข่าวสาร
* สิทธิในการร่วมตัดสินใจ
* สิทธิในการมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการ
* สิทธิในการตรวจสอบและกำกับดูแลการบริหารงาน
ทั้งหมดนี้ถือเป็นรูปแบบธรรมาภิบาลระดับชุมชนที่เน้นการมีส่วนร่วมของประชาชนอย่างแท้จริง
แนวทางดังกล่าวทำให้เจ้าหน้าที่สามารถเข้าใจความต้องการของประชาชนได้ดียิ่งขึ้น ผ่านการสื่อสารทั้งออนไลน์และออฟไลน์ และช่วยแก้ไขข้อพิพาทในชุมชนอย่างเป็นระบบ จนกลายเป็นต้นแบบการบริหารจัดการที่ถูกขยายผลไปยังพื้นที่อื่น ๆ
ด้วยความสำเร็จในการพัฒนา ชุมชนไป๋หางได้รับรางวัลระดับชาติมากกว่า 15 รางวัล เช่น “หมู่บ้านอารยธรรมแห่งชาติ” “หมู่บ้านเชิงนิเวศวัฒนธรรมแห่งชาติ” และ “หมู่บ้านต้นแบบด้านนิติธรรมแห่งชาติ” รวมถึงรางวัลระดับมณฑลอีกกว่า 18 รางวัล สะท้อนถึงความก้าวหน้าในหลายมิติทั้งเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม การบริหารจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำ การอนุรักษ์
รวมถึงโครงการก่อสร้างทะเลสาบตะวันตก ( Xihu Lake ) เสมือนฝายเก็บน้ำและเบี่ยงทางน้ำเพื่อช่วยแก้ไขปัญหาน้ำท่วม ควบคู่ไปกับการฟื้นฟูสภาพแวดล้อมและพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่
ขณะเดียวกันชุมชนยังมีโรงเรียนระดับประถมศึกษา และชั้นอนุบาล ส่งเสริมการเรียนรู้ทุกวิชาทั้งด้านวิชาการ พละศึกษา และศิลปะการแสดง เช่น กิจกรรมการแสดงศิลปะเชิดสิงโต โดยเดือนมิถุนายน เด็กจะเข้าร่วมการแสดงงานสำคัญระดับท้องถิ่น
ที่นี่ยังมีสถานดูแลผู้สูงอายุ ทั้งการดูแลด้านความเป็นอยู่ สุขภาพ และกิจกรรมบำบัด โดยมีผู้สูงอายุ 18 คน และมีเจ้าหน้าที่ดูแลแบบตัวต่อตัว
โดยรวมแล้ว ชุมชนแห่งนี้เป็นตัวอย่างของการพัฒนาแบบองค์รวม ที่มุ่งสร้างความเจริญทั้งด้านอุตสาหกรรมและการท่องเที่ยว ควบคู่ไปกับการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนอย่างยั่งยืน
มณีนาถ อ่อนพรรณา / ข่าว
