ท่ามกลางผาหินปูนเงียบงันของจังหวัดตาก นักพฤกษศาสตร์ไทยค้นพบพรรณไม้หน้าใหม่ของโลก “ฮ่อมสิรินธร” ความงามสีม่วงเข้มที่ไม่ได้เป็นเพียงการค้นพบทางวิทยาศาสตร์ หากแต่เป็นสัญญาณเตือนถึงภารกิจเร่งด่วนในการปกป้องธรรมชาติที่เปราะบางที่สุด
ฮ่อมสิรินธร—ความงามที่เกิดครั้งเดียวในโลก
การค้นพบ “ฮ่อมสิรินธร” ( Strobilanthes sirindhorniae Kladwong & Chantar.) นับเป็นหมุดหมายสำคัญของวงการพฤกษศาสตร์ไทย เมื่อทีมวิจัยจาก มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ร่วมกับ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ระบุชนิดพืชใหม่ของโลกได้สำเร็จ และตีพิมพ์อย่างเป็นทางการในวารสารวิชาการระดับนานาชาติช่วงเดือนตุลาคม พ.ศ. 2568
พรรณไม้ชนิดนี้พบขึ้นเฉพาะถิ่น—ที่เดียวในโลก—บริเวณหินปูนของจังหวัดตาก ที่ระดับความสูงเพียง 180–200 เมตรจากระดับน้ำทะเล ออกดอกในช่วงฤดูหนาวต่อเนื่องถึงต้นฤดูร้อน ระหว่างเดือนธันวาคมถึงมีนาคม ราวกับเลือกเวลาเผยความงามอย่างจำกัดและแสนเปราะบาง
“ฮ่อมสิรินธร” จัดอยู่ในวงศ์ต้อยติ่ง (Acanthaceae) มีลักษณะเป็นไม้ล้มลุกอายุหลายปีหรือไม้พุ่มขนาดเล็ก สูงได้ราว 50 เซนติเมตร ใบรูปหอก ช่อดอกออกตามปลายยอด กลีบเลี้ยงสีเขียวมีขนต่อม และกลีบดอกสีม่วงเข้มสะดุดตา—สีสันที่โดดเด่นท่ามกลางผาหินปูนสีเทา
อย่างไรก็ตาม ความพิเศษนี้มาพร้อมความเสี่ยงอย่างยิ่ง “ฮ่อมสิรินธร” ถูกจัดสถานภาพการอนุรักษ์เป็น ใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง (Critically Endangered: CR) ด้วยถิ่นอาศัยที่จำกัดมาก การเปลี่ยนแปลงพื้นที่เพียงเล็กน้อยอาจหมายถึงการสูญหายตลอดกาล
ข้อมูลและภาพการค้นพบได้รับการบันทึกโดย ดร.วรนาถ ธรรมรงค์ นักอนุกรมวิธานพืช สำนักวิชาการวิจัย องค์การสวนพฤกษศาสตร์ ซึ่งย้ำว่าการค้นพบครั้งนี้ไม่ใช่จุดสิ้นสุด หากเป็นจุดเริ่มต้นของการทำงานอนุรักษ์อย่างจริงจัง เพื่อให้พรรณไม้หนึ่งเดียวของโลกยังคงมีชีวิตอยู่ต่อไปในผืนป่าของไทย
