ล้างบ้านหลังน้ำลด ฉบับสมบูรณ์: ลำดับทำความสะอาด ฆ่าเชื้อรา น้ำดื่ม อาหาร เอกสาร ทิ้งขยะ และมาตรการฟื้นฟูของ กทม.

โดย
seoteam
-

ล้างบ้านหลังน้ำลดให้ปลอดภัยต้องทำตามลำดับ เริ่มจากไฟฟ้าก่อนเสมอ ห้ามสับเบรกเกอร์จนกว่าระบบไฟจะแห้งและช่างตรวจแล้ว จากนั้นถ่ายรูปความเสียหาย เปิดบ้านระบายอากาศ ตักโคลนออก ล้างด้วยน้ำสะอาดกับผงซักฟอก ฆ่าเชื้อด้วยน้ำยาฟอกขาวผสมน้ำ ทิ้งของที่ดูดน้ำแล้วแห้งไม่ทัน ล้างถังเก็บน้ำ แล้วแยกขยะออกไปวางตามจุดที่เขตกำหนด ระหว่างนั้นอย่าดื่มน้ำหรือกินอาหารที่ไม่แน่ใจว่าปลอดภัย และสังเกตอาการตัวเองต่ออีกราวหนึ่งเดือน

ช่วงหลังน้ำลดไม่ได้ปลอดภัยกว่าช่วงน้ำท่วมเสมอไป กรมควบคุมโรคเตือนว่าช่วงน้ำท่วมและหลังน้ำลด 1 ถึง 4 สัปดาห์ คือช่วงที่ผู้ป่วยโรคฉี่หนู น้ำกัดเท้า ตาแดง โรคทางเดินอาหาร และไข้เลือดออกเพิ่มขึ้นชัดเจน และคนที่ทำความสะอาดบ้านหลังน้ำลดก็เป็นกลุ่มเสี่ยงสูงกลุ่มหนึ่ง ติดตามสถานการณ์ล่าสุดได้ที่ ศูนย์รวมข่าวน้ำท่วม ไทยแทบลอยด์

ก่อนกลับเข้าบ้าน

เรื่องแรกคือไฟฟ้า ห้ามสับเบรกเกอร์กลับทันทีที่น้ำลด ตู้ไฟ ปลั๊ก สวิตช์ และสายไฟต้องแห้งสนิทก่อน และควรให้ช่างไฟตรวจระบบก่อนจ่ายไฟเข้าบ้าน ขั้นตอนเช็กไฟทีละวงจรและสิ่งที่ต้องเปลี่ยนอยู่ในคู่มือ น้ำท่วมบ้าน ตัดไฟอย่างไรให้ปลอดภัย ส่วนหลังน้ำลด ไม่ขอเขียนซ้ำในหน้านี้

เรื่องที่สองคือร่างกาย คำแนะนำที่ กรมควบคุมโรคและกรมอนามัย ให้ไว้ตรงกันคือ สวมรองเท้าบูต ถุงมือยาง หน้ากาก และแว่นตาก่อนเข้าบ้าน กรมอนามัยย้ำด้วยว่าไม่ควรเดินเท้าเปล่าลุยน้ำขัง ถ้ามีแผลให้ปิดด้วยพลาสเตอร์กันน้ำ และล้างตัวทันทีหลังสัมผัสน้ำ

  • งู ตะขาบ แมงป่องอาจหนีน้ำเข้ามาซุกในรองเท้า กองผ้า และใต้ตู้ เคาะรองเท้าและสะบัดเสื้อผ้าก่อนใส่ และใช้ไฟฉายส่องก่อนหยิบของในที่มืด
  • ผู้ป่วยเบาหวานและคนที่มีแผลไม่ควรสัมผัสดินโคลนโดยตรง เพราะเสี่ยงไข้ดินและแผลติดเชื้อสูงกว่าคนทั่วไป
  • คนที่เป็นหอบหืดหรือภูมิแพ้ไม่ควรเป็นคนขัดคราบเชื้อรา
  • เด็กไม่ควรลงเล่นน้ำหรือย่ำโคลนระหว่างที่ผู้ใหญ่ขนของ

ถ้าเห็นคราบน้ำมันในน้ำขังหรือได้กลิ่นสารเคมีแถวบ้าน อย่าเข้าใกล้ กรมควบคุมมลพิษขอให้หลีกเลี่ยงการสัมผัสบริเวณที่สงสัยว่ามีสารเคมีปนเปื้อน และแจ้งได้ที่สายด่วนกรมควบคุมมลพิษ 1650

ลำดับการล้างบ้าน

ลำดับข้างล่างเรียงจาก คู่มือโรคที่มากับน้ำท่วม และคู่มือเรื่องไฟฟ้า หลักคือปลอดภัยก่อน เก็บหลักฐานก่อนทิ้ง แล้วค่อยล้าง

  • 1. ไฟฟ้าต้องปลอดภัยก่อน ปลดเบรกเกอร์ค้างไว้จนกว่าระบบจะแห้งและผ่านการตรวจ เครื่องใช้ไฟฟ้าที่จมน้ำอย่าทดลองเสียบใช้เอง
  • 2. ถ่ายรูปความเสียหายทุกจุด ก่อนซ่อมและก่อนทิ้งของ เพราะต้องใช้ยื่นประกันหรือขอความช่วยเหลือจากรัฐ
  • 3. เปิดประตูหน้าต่างระบายอากาศ อย่างน้อย 30 นาทีก่อนเริ่มทำงาน
  • 4. ตักโคลนออกก่อน แล้วล้างพื้นและผนังด้วยน้ำสะอาดผสมผงซักฟอก
  • 5. ฆ่าเชื้อ ด้วยน้ำยาฟอกขาว (โซเดียมไฮโปคลอไรต์) ผสมน้ำ 1 ต่อ 10 ทิ้งไว้ 10 นาทีแล้วล้างออก
  • 6. คัดของทิ้ง เฟอร์นิเจอร์บุนวม ที่นอน พรม และของที่ดูดน้ำแล้วแห้งไม่ได้ภายใน 48 ชั่วโมง ให้ทิ้ง เพราะจะกลายเป็นแหล่งเชื้อรา
  • 7. ล้างถังเก็บน้ำและถังพักน้ำ ระบายน้ำเดิมทิ้ง ล้างด้วยน้ำยาฟอกขาว แล้วค่อยรองน้ำใหม่
  • 8. คว่ำภาชนะทุกใบและเก็บขยะรอบบ้าน เพื่อตัดวงจรยุงลายและหนู
  • 9. เสร็จงานแล้วล้างมือ อาบน้ำทันที และซักเสื้อผ้าที่ใส่ทำงานแยกจากเสื้อผ้าอื่น

ขจัดเชื้อราและฆ่าเชื้อ

เชื้อราขึ้นเร็วในบ้านที่ยังชื้น วิธีที่ คู่มือโรคที่มากับน้ำท่วม แนะนำคือขัดคราบราด้วยน้ำสบู่ก่อน แล้วเช็ดตามด้วยน้ำยาฟอกขาวผสมน้ำ จากนั้นตากหรือเปิดลมให้แห้งสนิท ของที่ซับน้ำไว้ข้างในอย่างที่นอนหรือโซฟา ถ้าแห้งไม่ทันใน 48 ชั่วโมง เช็ดแค่ผิวนอกก็ไม่ช่วย ต้องทิ้ง

ข้อห้ามที่ต้องจำให้ขึ้นใจคือ ห้ามผสมน้ำยาฟอกขาวกับน้ำยาล้างห้องน้ำหรือแอมโมเนีย เพราะจะเกิดก๊าซพิษ และควรทำในห้องที่เปิดหน้าต่างไว้

ห้องน้ำและส้วมก็ต้องให้ความสำคัญ กรมอนามัยระบุว่าน้ำท่วมอาจทำให้ระบบสุขาภิบาลเสียหายและเพิ่มความเสี่ยงที่เชื้อโรคจะปนเปื้อน ถ้าส้วมยังใช้งานไม่ได้ อย่าทิ้งสิ่งปฏิกูลลงแหล่งน้ำหรือที่สาธารณะโดยตรง ใส่ถุงมัดปากแน่นแล้วทิ้งรวมกับขยะ ไม่ทิ้งลงน้ำท่วม ถ้าส้วมยังกดไม่ลงหรือมีน้ำย้อน ควรให้ช่างตรวจระบบก่อนกลับมาใช้ตามปกติ

น้ำดื่มและอาหาร

หลักของกรมอนามัยสั้นมาก ไม่มั่นใจว่าน้ำปลอดภัย ก็อย่านำมาดื่มหรือทำอาหาร เพราะน้ำท่วมอาจพาสิ่งปฏิกูล น้ำเสีย หรือสารปนเปื้อนเข้าสู่แหล่งน้ำ ระหว่างนี้ให้ดื่มน้ำบรรจุขวดหรือน้ำที่ต้มเดือดอย่างน้อย 1 นาที น้ำประปาในพื้นที่น้ำท่วมอาจปนเปื้อนได้แม้ดูใส

อาหารต้องคัดก่อนเก็บกลับเข้าครัว เกณฑ์ข้างล่างสรุปจาก คู่มือโรคที่มากับน้ำท่วม และ คำแนะนำกรมอนามัย

ของในครัวทิ้งเก็บไว้ได้
อาหารกระป๋อง อาหารสำเร็จรูปที่แช่น้ำบรรจุภัณฑ์บุบ บวม เป็นสนิม หรือฝาเปิดง่ายกระป๋องสมบูรณ์ ล้างและฆ่าเชื้อด้านนอกก่อนเปิด
ของในตู้เย็นช่วงไฟดับเนื้อสัตว์ นม และอาหารปรุงสุกที่ไฟดับเกิน 4 ชั่วโมงของแช่แข็งที่ยังแข็งอยู่
อาหารกล่องบริจาคเกิน 4 ชั่วโมงหลังปรุง หรือมีกลิ่นเปรี้ยว เป็นเมือก สีเปลี่ยนกินภายใน 4 ชั่วโมงหลังปรุง
อาหารและภาชนะที่สัมผัสน้ำท่วมที่ยังไม่ได้ทำความสะอาดอย่างถูกต้องภาชนะที่ล้างและฆ่าเชื้อแล้ว

ช่วงนี้กินอาหารปรุงสุกใหม่ ล้างผักผลไม้ด้วยน้ำสะอาด และล้างมือด้วยสบู่ก่อนกินและหลังจับของสกปรกทุกครั้ง

เอกสารและหลักฐานความเสียหาย

ก่อนยกของเสียหายออกไปทิ้ง ถ่ายรูปให้ครบก่อน ทั้งตัวบ้าน เครื่องใช้ไฟฟ้า และเฟอร์นิเจอร์ ผู้ว่าฯ กทม. ชี้แจงว่าการจ่ายค่าซ่อมบ้านของ กทม. จ่ายตามความเสียหายจริง ต้องมีรูปถ่ายประกอบ และต้องผ่านขั้นตอนตรวจสอบ จึงอาจใช้เวลา

เมื่อวันที่ 1 ตุลาคม 2569 กทม. แจ้งว่าการยื่นขอรับเงินช่วยเหลือไม่ต้องไปแจ้งความที่สถานีตำรวจแล้ว ยื่นได้ทั้งที่สำนักงานเขตและทางออนไลน์ เอกสารที่ประกาศไว้ ได้แก่ แบบคำร้อง ภาพถ่ายหลักฐาน สำเนาบัตรประชาชน และข้อมูลบัญชีธนาคาร ถ้าต้องขอข้อมูลเพิ่ม กทม. จะติดต่อทาง SMS ส่วนผู้เช่าขอรับความช่วยเหลือในรายการอื่นตามหลักเกณฑ์ได้ แต่ต้องมีหลักฐานการเช่าและการอยู่อาศัย ลิงก์ระบบยื่นคำร้องและรายละเอียดทางการให้ติดตามจากเพจเฟซบุ๊กกรุงเทพมหานคร

ทิ้งขยะหลังน้ำลด

ขยะหลังน้ำลดมีปริมาณมากและเน่าเร็ว รองผู้ว่าฯ กทม. พรพรหม ณ.ส. วิกิตเศรษฐ์ ระบุว่าขยะเปียกชื้นที่ปล่อยไว้นานจะส่งกลิ่นและกระทบสุขอนามัย และขอให้ประชาชนนำขยะไปวางในจุดที่เขตกำหนด เพื่อลดการกระจายตัวของกองขยะ ผู้ว่าฯ ชัชชาติขอให้แต่ละบ้านดูแลช่องระบายน้ำหน้าบ้านไม่ให้ขยะอุด เพราะขยะไปอุดตันเครื่องสูบน้ำ

ประเภทขยะทำอย่างไร
ขยะชิ้นใหญ่ เช่น ตู้ เตียง ที่นอน เฟอร์นิเจอร์เสียหายนำไปวางที่จุดรวบรวมที่เขตกำหนด กทม. เปิดจุดรับขยะชิ้นใหญ่โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายช่วงน้ำท่วม เช็กจุดได้ที่ greener.bangkok.go.th
ขยะทั่วไป ขยะเปียกใส่ถุงมัดปากแน่น ทิ้งให้มิดชิด ห้ามทิ้งลงท่อระบายน้ำหรือน้ำท่วมขัง พื้นที่ที่น้ำแห้งแล้วกลับมาใช้รอบเก็บขยะปกติ
ขยะที่อาจปนเปื้อนสารเคมี เช่น ถังน้ำมัน ภาชนะสารเคมีแยกออกจากขยะทั่วไป อย่ารวมในกองเดียวกัน ถ้าพบการรั่วไหลแจ้ง 1650
กองขยะที่ยังไม่มีใครมาเก็บแจ้งพิกัดผ่าน Traffy Fondue หัวข้อ “เจอกองขยะน้ำท่วม” หรือโทร 1555

ขยะที่เก็บไปแล้วไปไหนต่อ กทม. ระบุว่าขยะทั้งหมดส่งเข้าศูนย์กำจัดมูลฝอย 3 แห่ง คือ หนองแขม อ่อนนุช และสายไหม และเข้าระบบโรงงานทันทีโดยไม่เทกองกลางแจ้ง

มาตรการ กทม. หลังน้ำลด

น้ำท่วมกรุงเทพฯ รอบนี้มาจากฝนตกหนักต่อเนื่องวันที่ 25–27 กันยายน 2569 ฝนสะสมเกือบ 300 มิลลิเมตร พอน้ำเริ่มลด งานหลักของ กทม. ก็เปลี่ยนเป็นเก็บขยะและฟื้นฟูพื้นที่

  • Big Cleaning ทันทีที่น้ำแห้ง เป้าหมายคือเริ่มภายในวันเดียวกันหรือวันถัดไปหลังพื้นที่แห้ง โดยเฉพาะขยะชิ้นใหญ่ กระสอบทราย และขยะตกค้าง และไม่ให้มีขยะค้างบนถนนสายหลัก เขตที่น้ำลดก่อนได้คิวก่อน เขตที่ยังท่วมหนักตามมาในลำดับถัดไป
  • เขตบัดดี้ เขตที่ไม่ได้รับผลกระทบส่งคน รถ และอุปกรณ์ไปช่วยเขตที่ประสบภัย โดยใช้สูตร 2 เขตช่วย 1 เขต ถึงวันที่ 5 ตุลาคม จัดกลุ่มไว้ 17 พื้นที่
  • จุดรวบรวมขยะในชุมชน เช่น ใช้ลานอเนกประสงค์หรือลานกีฬาในหมู่บ้าน ส่วนพื้นที่ที่ไม่มีลานจะจัดพื้นที่ชั่วคราว บางชุมชนเจ้าหน้าที่แบ่งโซนตามแนวซอย เก็บขยะที่วางริมถนนก่อน แล้วค่อยฉีดล้าง
  • Traffy Fondue ซ่อม สร้าง สู้ น้ำท่วม ช่องทางแจ้งขอความช่วยเหลือพร้อมรูปและพิกัด แล้วส่งต่อหน่วยงานที่รับผิดชอบ ณ วันที่ 2 ตุลาคม มีจุดบริการช่วยเหลือและฟื้นฟูหลังน้ำลดในกรุงเทพฯ และปริมณฑล 24 จุด

ตัวเลขล่าสุดที่ กทม. แจ้งคือ ยอดเก็บขยะจากน้ำท่วมระหว่างวันที่ 28 กันยายน ถึง 3 ตุลาคม 2569 รวม 1,468.27 ตัน ระดับรัฐบาล นายกรัฐมนตรีสั่งให้พื้นที่ที่น้ำเริ่มลดเร่งทำความสะอาด เก็บขยะ และตรวจฟื้นฟูระบบไฟฟ้าและประปาทันที ไม่ต้องรอให้ทั้งจังหวัดแห้ง โดย กทม. จะประสานกำหนดช่วงเวลาบิ๊กคลีนนิ่ง

อาการที่ต้องไปหาหมอหลังล้างบ้าน

โรคฉี่หนูมีระยะฟักตัวเฉลี่ยราว 10 วัน และอาจนานถึง 26 วัน จึงต้องสังเกตอาการต่อราว 1 เดือนหลังสัมผัสน้ำท่วม ส่วนไข้เลือดออกมักเพิ่มขึ้น 1 ถึง 2 สัปดาห์หลังน้ำลด เพราะภาชนะที่มีน้ำขังกลายเป็นแหล่งเพาะยุงลาย ถ้ามีไข้สูง ปวดศีรษะรุนแรง ปวดกล้ามเนื้อโดยเฉพาะน่อง มีผื่น หรือหายใจลำบาก กรมอนามัยแนะนำให้ไปพบแพทย์ทันที และบอกประวัติการสัมผัสน้ำขังด้วย อาการแต่ละโรคและสัญญาณอันตรายอ่านต่อได้ใน โรคที่มากับน้ำท่วม ครบทุกโรค สอบถามข้อมูลโรคได้ที่สายด่วนกรมควบคุมโรค 1422

เช็กลิสต์ล้างบ้านหลังน้ำลด

  • เบรกเกอร์ยังปลดอยู่ รอช่างตรวจก่อนจ่ายไฟ
  • รองเท้าบูต ถุงมือยาง หน้ากาก แว่นตา พลาสเตอร์กันน้ำ
  • ถ่ายรูปความเสียหายครบทุกจุดก่อนซ่อมและก่อนทิ้ง
  • เปิดบ้านระบายอากาศอย่างน้อย 30 นาที
  • ผงซักฟอก น้ำยาฟอกขาว ถังผสม 1 ต่อ 10 (ห้ามผสมกับน้ำยาล้างห้องน้ำ)
  • คัดของที่ดูดน้ำและแห้งไม่ทันใน 48 ชั่วโมงออกทิ้ง
  • ล้างถังเก็บน้ำก่อนรองน้ำใหม่
  • คัดอาหารกระป๋องบุบบวม และของสดในตู้เย็นที่ไฟดับเกิน 4 ชั่วโมงทิ้ง
  • ดื่มน้ำขวดหรือน้ำต้มเดือดจนกว่าจะมั่นใจว่าน้ำประปาปลอดภัย
  • แยกขยะชิ้นใหญ่ ขยะทั่วไป และขยะสารเคมี แล้วไปวางที่จุดของเขต
  • คว่ำภาชนะทุกใบ เคลียร์ช่องระบายน้ำหน้าบ้าน
  • สังเกตอาการไข้และปวดน่องต่อราว 1 เดือน

คำถามที่พบบ่อย

น้ำลดแล้ว สับไฟกลับได้เลยไหม

ยังไม่ได้ ต้องรอให้ตู้ไฟ ปลั๊ก และสายไฟแห้งสนิท และควรให้ช่างไฟตรวจก่อน ถ้าสับแล้วเบรกเกอร์ตัดซ้ำแปลว่ายังมีไฟรั่ว ขั้นตอนทั้งหมดอยู่ใน คู่มือตัดไฟเมื่อน้ำท่วมบ้าน

น้ำยาฟอกขาวผสมสัดส่วนเท่าไร

น้ำยาฟอกขาว 1 ส่วนต่อน้ำ 10 ส่วน เช็ดหรือราดพื้นผิวที่ล้างโคลนออกแล้ว ทิ้งไว้ 10 นาทีแล้วล้างออก ห้ามผสมกับน้ำยาล้างห้องน้ำหรือแอมโมเนีย

ที่นอนและโซฟาที่จมน้ำ ซักแล้วใช้ต่อได้ไหม

ถ้าแห้งไม่ได้ภายใน 48 ชั่วโมง คำแนะนำคือทิ้ง เพราะของบุนวมที่ซับน้ำไว้ข้างในจะกลายเป็นแหล่งเชื้อรา ในกรุงเทพฯ นำไปวางที่จุดรับขยะชิ้นใหญ่ของเขตได้

ขยะชิ้นใหญ่หลังน้ำท่วมในกรุงเทพฯ ทิ้งที่ไหน เสียเงินไหม

ช่วงน้ำท่วม กทม. เปลี่ยนจากรอบเก็บปกติเป็นจุดรับขยะชิ้นใหญ่ที่ไม่เสียค่าใช้จ่าย เช็กจุดได้ที่ greener.bangkok.go.th ถ้ามีกองขยะค้างไม่มีคนเก็บ แจ้งผ่าน Traffy Fondue หัวข้อ “เจอกองขยะน้ำท่วม” หรือโทร 1555

ขอเงินเยียวยาน้ำท่วมจาก กทม. ต้องแจ้งความก่อนไหม

ไม่ต้อง กทม. ยกเลิกขั้นตอนแจ้งความที่สถานีตำรวจแล้ว ยื่นได้ที่สำนักงานเขตหรือออนไลน์ เตรียมภาพถ่ายความเสียหาย สำเนาบัตรประชาชน และข้อมูลบัญชีธนาคาร

ล้างบ้านเสร็จแล้วมีไข้ ปวดน่อง ควรทำอย่างไร

ไปพบแพทย์และบอกว่าลุยน้ำหรือล้างบ้านหลังน้ำลดมา ไข้สูงร่วมกับปวดน่องภายใน 1 เดือนหลังสัมผัสน้ำท่วมเป็นอาการที่ต้องสงสัยโรคฉี่หนู และไม่ควรซื้อยาปฏิชีวนะกินเอง

อ่านข่าวที่เกี่ยวข้อง

บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป มาตรการและช่องทางของ กทม. อาจปรับเปลี่ยนตามสถานการณ์ ตรวจสอบประกาศล่าสุดจากหน่วยงานก่อนดำเนินการ ข้อมูลรวบรวมถึงวันที่ 5 ตุลาคม 2569