บทความพิเศษโดย มูลนิธิอิสรชน | 10 ตุลาคม 2569
ความไร้บ้านเป็นเรื่องใกล้ตัวกว่าที่คิด : เรื่องราวจากถนนที่สะท้อนความเปราะบางของคนในสังคม
จากประสบการณ์การทำงานของ มูลนิธิอิสรชน ในการลงพื้นที่พบปะและดูแลคนไร้บ้าน สิ่งที่พบไม่ใช่เพียงคนที่ไม่มีที่พักอาศัย แต่ยังมีผู้คนอีกจำนวนหนึ่งที่กำลังเผชิญความไม่มั่นคงในการดำรงชีวิต ทั้งเรื่องรายได้ สุขภาพ ที่อยู่อาศัย และการเข้าถึงสิทธิขั้นพื้นฐาน
เรื่องที่หนึ่ง : มีงานทำ มีห้องเช่า แต่รายได้ยังไม่พอใช้ชีวิต
คนทำงานรักษาความปลอดภัยคนหนึ่งยังมีงานทำและมีห้องเช่าเป็นที่พัก แต่รายได้ที่ได้รับไม่เพียงพอต่อค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวัน เขาจึงยังต้องพึ่งพาความช่วยเหลือด้านอาหาร เรื่องราวนี้สะท้อนว่า การมีงานทำหรือมีที่พักอาศัย ไม่ได้หมายความว่าคนคนนั้นจะมีความมั่นคงในชีวิตเสมอไป หากรายได้ไม่สอดคล้องกับค่าครองชีพ การเจ็บป่วยหรือเหตุไม่คาดฝันเพียงครั้งเดียวก็อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการสูญเสียความมั่นคงที่มีอยู่
เรื่องที่สอง : จากชีวิตที่เคยมีหลักแหล่ง สู่การต้องเริ่มต้นใหม่
จากการทำงานในพื้นที่ อิสรชน พบผู้คนที่เผชิญปัญหาชีวิตแตกต่างกัน บางคนต้องออกจากบ้านหลังความสัมพันธ์ในครอบครัวหรือคู่ชีวิตสิ้นสุดลง ขณะที่บางคนต้องรับมือกับการเจ็บป่วย อุบัติเหตุ หรือการสูญเสียรายได้ จนชีวิตเปลี่ยนไปจากเดิม
กรณีของ พี่เวช เป็นอีกตัวอย่างหนึ่งของการฟื้นฟูชีวิต หลังประสบอุบัติเหตุและต้องรักษาตัวในโรงพยาบาลเป็นเวลานาน ปัจจุบันเขาขึ้นทะเบียนเป็นคนพิการ มีห้องเช่า และอาศัยเบี้ยความพิการร่วมกับรายได้จากการทำงานรายวันในการดำรงชีวิต เรื่องราวนี้ชี้ให้เห็นว่า การช่วยเหลือไม่ควรหยุดอยู่ที่การให้สิ่งของหรือที่พักชั่วคราว แต่ควรเชื่อมโยงไปสู่สิทธิ การรักษาพยาบาล รายได้ และโอกาสในการกลับมาดูแลชีวิตของตนเอง
ประเด็นที่อิสรชนอยากชวนสังคมมอง
ความไร้บ้านไม่ได้เกิดขึ้นจากสาเหตุเดียว และไม่ได้เริ่มต้นเฉพาะวันที่คนคนหนึ่งต้องออกมานอนบนทางเท้า แต่อาจเริ่มจากการสูญเสียงาน รายได้ไม่เพียงพอ การเจ็บป่วย ความสัมพันธ์ในครอบครัวที่เปลี่ยนแปลง หรือการไม่สามารถเข้าถึงสิทธิและสวัสดิการที่จำเป็น เมื่อปัญหาเหล่านี้เกิดขึ้นต่อเนื่อง คนที่เคยมีบ้านและมีงานทำก็อาจค่อย ๆ สูญเสียความมั่นคงในชีวิตได้เช่นกัน
เนื่องใน วันคนไร้บ้านโลก 10 ตุลาคม 2569 มูลนิธิอิสรชน จึงชวนสังคมเปลี่ยนมุมมองจากการมองคนไร้บ้านเป็นปัญหาที่อยู่ไกลตัว มาสู่การทำความเข้าใจว่า ความไร้บ้านเกี่ยวข้องกับระบบที่อยู่อาศัย รายได้ สุขภาพ และสวัสดิการของคนทุกคน คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่า เราจะช่วยคนที่กลายเป็นคนไร้บ้านแล้วอย่างไร แต่คือ เราจะสร้างระบบที่ช่วยให้คนยังรักษาที่อยู่อาศัยและความมั่นคงในชีวิตไว้ได้อย่างไร ก่อนที่ปัญหาจะสายเกินไป
“ความไร้บ้านอาจเกิดกับใครก็ได้ วันนี้เขาอาจยังมีงานทำและมีที่พัก แต่หากไม่มีระบบรองรับเมื่อชีวิตเกิดวิกฤต วันหนึ่งคนที่กำลังช่วยเหลือผู้อื่นอาจกลายเป็นคนที่ต้องการความช่วยเหลือเสียเอง”
