เปิดข้อมูลพฤกษศาสตร์ “ส้านหิ่ง” พรรณไม้ป่าพื้นถิ่นวงศ์เดียวกับส้านชะวา โดดเด่นด้วยดอกสีเหลืองสด ออกดอกก่อนผลิใบ ผลสุกสีส้ม ลักษณะเฉพาะที่นักพฤกษศาสตร์ใช้จำแนกชนิดพันธุ์
“ส้านหิ่ง” พรรณไม้ป่าที่มีความโดดเด่นทั้งด้านรูปลักษณ์และลักษณะทางพฤกษศาสตร์ จัดเป็นไม้ต้นผลัดใบขนาดใหญ่ มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Dillenia parviflora Griff. อยู่ในวงศ์ DILLENIACEAE สกุล Dillenia โดยสามารถเติบโตสูงได้ถึงประมาณ 40 เมตร พบในพื้นที่ป่าธรรมชาติและมีบทบาทสำคัญต่อระบบนิเวศ
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของส้านหิ่งเป็นไม้ต้นขนาดใหญ่ ใบมีรูปไข่กลับหรือแกมรูปขอบขนาน ความยาวประมาณ 15–25 เซนติเมตร ปลายใบมนหรือกลม โคนใบแหลมหรือมน ขอบใบจักเป็นซี่ฟัน แผ่นใบด้านล่างมีขนสาก และมีเส้นแขนงใบจำนวนมากข้างละประมาณ 25–35 เส้น ก้านใบยาวประมาณ 1.5–3.5 เซนติเมตร
ช่อดอกของส้านหิ่งออกตามกิ่ง โดยมีดอกประมาณ 2–4 ดอกต่อช่อ มักออกก่อนการผลิใบหรือออกพร้อมใบใหม่ โคนช่อมีใบประดับขนาดเล็กจำนวนมาก ก้านดอกมีลักษณะหนา ยาวประมาณ 0.5–3 เซนติเมตร กลีบเลี้ยงรูปไข่ ด้านนอกมีขนสาก ส่วนดอกมีสีเหลืองสด กลีบบางรูปใบพาย ยาวประมาณ 2.5–3.5 เซนติเมตร
ด้านโครงสร้างสืบพันธุ์ เกสรเพศผู้วงนอกมีความยาวประมาณ 5–7 มิลลิเมตร โค้งออก ขณะที่เกสรเพศผู้วงในยาว 1.2–1.5 เซนติเมตร มีลักษณะพับงอกลับ ภายในดอกประกอบด้วยคาร์เพล 5–8 อัน และก้านเกสรเพศเมียยาวราว 7 มิลลิเมตร
ผลของส้านหิ่งเป็นผลสดไม่แตก มีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 2 เซนติเมตร เมื่อรวมกลีบเลี้ยง ผลสุกจะเปลี่ยนเป็นสีส้ม และเมล็ดไม่มีเยื่อหุ้ม ซึ่งถือเป็นลักษณะสำคัญในการจำแนกชนิดของพืชในสกุลนี้
ด้วยลักษณะดอกสีเหลืองสดและรูปทรงของใบที่เป็นเอกลักษณ์ ทำให้ “ส้านหิ่ง” กลายเป็นอีกหนึ่งพรรณไม้ป่าที่น่าสนใจ ทั้งในแง่การศึกษาทางพฤกษศาสตร์และการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพของไทย.
