สวนนิเวศป่าชายเลนฝูเถียน ในนครเซินเจิ้น มณฑลกวางตุ้ง ตอนใต้ของจีน เป็นแหล่งอาศัยของพืชและสัตว์ป่า และเป็นส่วนสำคัญของแนวเชื่อมต่อระบบนิเวศระหว่างเซินเจิ้นกับฮ่องกง ภายในสวนมีทั้งพื้นที่ชุ่มน้ำและป่าชายเลน ซึ่งช่วยรักษาความหลากหลายทางชีวภาพ กรองสิ่งปนเปื้อนในน้ำ ดูดซับและกักเก็บคาร์บอน ตลอดจนช่วยลดผลกระทบจากสภาพอากาศสุดขั้ว
📌สำรวจชนิดพันธุ์และฟื้นฟูถิ่นอาศัย
ข้อมูลการสำรวจถึงวันที่ 31 ตุลาคม 2569 ระบุว่า ในปี 2569 สวนบันทึกพืชได้ 819 ชนิด นก 126 ชนิด สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 12 ชนิด สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก 8 ชนิด และสัตว์เลื้อยคลาน 6 ชนิด เมื่อเทียบกับปี 2559 ซึ่งบันทึกพืชได้ 307 ชนิดและนก 83 ชนิด ส่วนจำนวนนกที่บันทึกสะสมตั้งแต่เปิดสวนอยู่ที่ 251 ชนิด จาก 57 วงศ์ ใน 18 อันดับ
การติดตามระบบนิเวศระยะยาวยังพบสัตว์ป่าคุ้มครองระดับ 1 ของจีน 7 ชนิด ได้แก่ นกจาบปีกอ่อนอกเหลือง นกปากช้อนหน้าดำ นกอินทรีปีกลาย นกอินทรีจักรพรรดิตะวันออก นกกระสาขาวตะวันออก นกอินทรีทะเลท้องขาว และชะมดเช็ด ส่วนสัตว์ป่าคุ้มครองระดับ 2 พบ 45 ชนิด แบ่งเป็นนก 41 ชนิด สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม 2 ชนิด ได้แก่ นากยูเรเชียและแมวดาว รวมถึงกบนาและงูหลามอย่างละ 1 ชนิด นอกจากนี้ยังพบพืชน้ำในกลุ่มเฟิร์น 1 ชนิดที่จีนจัดเป็นพืชป่าคุ้มครองระดับ 2
งานดูแลพื้นที่ครอบคลุมการฟื้นฟูหาดเลนบริเวณปากแม่น้ำและการควบคุมพืชต่างถิ่นรุกราน สวนยังปรับสิ่งก่อสร้างให้เหมาะกับสัตว์ป่า เช่น ติดตั้งเสาไฟที่นกสามารถบินเข้าออกจากช่องได้ และปรับผนังกระจกของอาคารเพื่อลดความเสี่ยงที่นกจะบินชน
📌เปิดพื้นที่ชุ่มน้ำเป็นห้องเรียน
สวนนิเวศป่าชายเลนฝูเถียนเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านนิเวศและสิ่งแวดล้อมระดับชาติแห่งแรกของเซินเจิ้น มีกิจกรรมให้เลือกกว่า 30 รูปแบบ ตั้งแต่การนำชมศูนย์การเรียนรู้ การเล่าเรื่องป่าชายเลน การลงมือกำจัดพืชต่างถิ่นรุกราน ไปจนถึงกิจกรรมทดลองทำหน้าที่เจ้าหน้าที่อนุรักษ์หนึ่งวัน สวนยังเป็นแหล่งทัศนศึกษาของเขตฝูเถียนและเป็นสวนที่เป็นมิตรกับเด็กของนครเซินเจิ้น
กิจกรรมเหล่านี้อาศัยข้อมูลจากงานอนุรักษ์และประสบการณ์ฟื้นฟูป่าชายเลนราว 10 ปี เนื้อหาครอบคลุมการดูแลพื้นที่ชุ่มน้ำ การติดตามและคุ้มครองนกตามเส้นทางอพยพ ความร่วมมือในการอนุรักษ์นากและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในเขตอ่าวกวางตุ้ง–ฮ่องกง–มาเก๊า ตลอดจนระบบนิเวศทางน้ำและแนวคิด «เมืองฟองน้ำ» ซึ่งเน้นให้เมืองซึมซับและกักเก็บน้ำฝนได้ดีขึ้น
ระหว่างปี 2566–2569 หน่วยงานเขตฝูเถียนจัดกิจกรรมด้านการสื่อสาร การศึกษา การมีส่วนร่วม และการสร้างความตระหนักรู้เรื่องพื้นที่ชุ่มน้ำในเซินเจิ้นต่อเนื่อง 4 ปี การสัมมนาเมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม 2569 มีผู้เข้าร่วม 160 คน ในจำนวนนี้เป็นผู้เข้าร่วมจากต่างประเทศเกือบ 50 คน จาก 20 ประเทศ กิจกรรมดังกล่าวช่วยสร้างเครือข่ายการเรียนรู้ที่เชื่อมโรงเรียน ชุมชน และพื้นที่อนุรักษ์เข้าด้วยกัน
📌แลกเปลี่ยนประสบการณ์อนุรักษ์กับนานาชาติ
เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2565 ที่การประชุมภาคีอนุสัญญาแรมซาร์ ครั้งที่ 14 ณ นครเจนีวา สวนนิเวศป่าชายเลนฝูเถียนได้รับการประกาศให้เป็นหนึ่งในศูนย์เรียนรู้พื้นที่ชุ่มน้ำกลุ่มแรกของโลกที่ได้รับรางวัลศูนย์พื้นที่ชุ่มน้ำระดับดาว ต่อมาเมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม 2566 ดร. มูซอนดา มุมบา เลขาธิการอนุสัญญาแรมซาร์ พร้อมคณะ เข้าเยี่ยมชมสวน และในเดือนกันยายนปีเดียวกัน แนวทางของอ่าวเซินเจิ้นที่เปิดให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพในเมือง ซึ่งพัฒนาจากงานฟื้นฟูระบบนิเวศของสวน ได้รับรางวัลสูงสุดด้านการพิทักษ์ธรรมชาติจากรางวัลพอลสันเพื่อความยั่งยืน
ในปี 2567 ผู้เชี่ยวชาญจากสหภาพยุโรป 12 คนเข้าศึกษาการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและบทบาทของระบบนิเวศชายฝั่งในการกักเก็บคาร์บอน หรือ «คาร์บอนสีน้ำเงิน» ปีเดียวกัน สวนเป็นสถานที่จัดกิจกรรมเดือนสิ่งแวดล้อมจีน–ฝรั่งเศสและกิจกรรมอนุรักษ์นกปากช้อนหน้าดำของเขตฝูเถียน ครั้งที่ 7 ในโอกาสครบรอบ 60 ปีความสัมพันธ์ทางการทูตจีน–ฝรั่งเศส โดยกงสุลใหญ่ฝรั่งเศสประจำนครกว่างโจวเข้าร่วมและกล่าวในพิธีเปิด
เดือนมกราคม 2568 เจ้าหน้าที่จากรัฐบาลเขตบริหารพิเศษฮ่องกง 7 คนเข้าศึกษาการจัดการพื้นที่ชุ่มน้ำและแลกเปลี่ยนประสบการณ์ด้านการมีส่วนร่วมของประชาชน เพื่อนำข้อมูลไปประกอบการศึกษาการพัฒนาพื้นที่มหานครตอนเหนือและโครงสร้างพื้นฐานที่เกี่ยวข้องของฮ่องกง ต่อมาในเดือนมิถุนายน 2569 กระทรวงการต่างประเทศจีนพาสื่อต่างประเทศ 12 แห่ง รวมถึง เดอะวอลล์สตรีทเจอร์นัล และ รอยเตอร์ เข้าเยี่ยมชมแนวทางดูแลความหลากหลายทางชีวภาพของสวน ส่วนในเดือนตุลาคมปีเดียวกัน คณะนักวิชาการ 9 คน ซึ่งรวมถึงศาสตราจารย์เกร็ตเชน เดลี จากมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด ได้เข้าศึกษาการออกแบบสิ่งอำนวยความสะดวกที่เอื้อต่อพืชและสัตว์ในพื้นที่
มณีนาถ อ่อนพรรณา ภาพ/ข่าว นครเสินเจิ้น มณฑลกวางตุ้ง สาธารณรัฐประชาชนจีน
