นครเซินเจิ้น มณฑลกวงตุ้ง ตอนใต้ของจีน ในปัจจุบันเป็นมหานครสมัยใหม่ที่เติบโตอย่างรวดเร็ว แต่พื้นที่แห่งนี้มีร่องรอยการอยู่อาศัยของมนุษย์ย้อนหลังไปกว่า 7,000 ปี ทอม อาสาสมัครนำชมพิพิธภัณฑ์เซินเจิ้น พาย้อนดูอดีตของเมืองผ่านโบราณวัตถุที่ขุดพบในบริเวณอ่าวต้าเผิง ทางชายฝั่งตะวันออกของเซินเจิ้น
ตั้งแต่ทศวรรษ 1980 เป็นต้นมา การขุดค้นทางโบราณคดีดำเนินควบคู่ไปกับการก่อสร้างและการขยายตัวของเมือง สิ่งที่ค้นพบมีทั้งภาชนะดินเผาที่ใช้ประกอบอาหาร ตลอดจนขวานและมีดหินที่ใช้ขุดและตัด ข้าวของเหล่านี้ช่วยให้เห็นวิถีชีวิตประจำวันของผู้คนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่เมื่อหลายพันปีก่อน
หนึ่งในโบราณวัตถุที่จัดแสดงคือภาชนะดินเผาเขียนสีสามสี ตกแต่งด้วยลวดลายคล้ายคลื่นและฟองทะเล สันนิษฐานว่าอาจใช้ในพิธีบูชาเทพเจ้าแห่งท้องทะเล นอกจากนี้ยังมีวัตถุหลายรูปแบบที่คาดว่าเป็นตะแกรงสำหรับย่างอาหาร โดยรูปทรงที่แตกต่างกันอาจช่วยให้ควบคุมความร้อนจากไฟได้ดีขึ้น
อีกคือ ขวานหินแบบมีบ่าสองข้าง ซึ่งเป็นเครื่องมือที่พบได้ทั่วไปตามแนวชายฝั่งตะวันออกเฉียงใต้ของจีนเมื่อราว 5,000 ปีก่อน
📌จากชาวเยว่โบราณถึงฮั่นและจิ้นตะวันออก ร่องรอยประวัติศาสตร์เซินเจิ้นผ่านโบราณวัตถุ
ภาชนะดินเผาที่ประทับลายเรขาคณิตเป็นหนึ่งในโบราณวัตถุที่ไกด์พิพิธภัณฑ์ใช้เล่าเรื่องชาวเยว่โบราณ ผู้คนที่อาศัยอยู่ทางตอนใต้ของจีน ไกด์เล่าว่าชาวเยว่มีธรรมเนียมสักลาย ทำเครื่องหมายบนหน้าผาก และเดินเท้าเปล่า ส่วนโบราณวัตถุที่จัดแสดงสะท้อนพัฒนาการด้านการใช้โลหะในพื้นที่ เมื่อราว 2,500 ปีก่อน มีการใช้สำริดทำภาชนะ เครื่องมือ และอาวุธ เช่น หัวหอก ต่อมาในช่วงปลายสหัสวรรษแรกก่อนคริสตกาล จึงเริ่มปรากฏเครื่องมือเหล็ก
เมื่อจิ๋นซีฮ่องเต้ จักรพรรดิองค์แรกของราชวงศ์ฉิน ขยายอำนาจลงมาทางตอนใต้ของจีน พื้นที่ที่เป็นเซินเจิ้นในปัจจุบันอยู่ในเขตอำเภอพานอวี่ ภายใต้การปกครองของเขตหนานไห่ โดยพานอวี่ตั้งอยู่ในบริเวณนครกว่างโจวในปัจจุบัน หลังราชวงศ์ฉินล่มสลาย จ้าวถัวได้ก่อตั้งอาณาจักรหนานเยว่ ซึ่งดำรงอยู่เกือบหนึ่งศตวรรษ ก่อนที่พื้นที่นี้จะกลับมาอยู่ภายใต้การปกครองของราชวงศ์ฮั่นในสมัยจักรพรรดิฮั่นอู่ตี้
โบราณวัตถุจากสุสานสมัยฮั่นใกล้เมืองโบราณหนานโถวช่วยให้เห็นความเชื่อเกี่ยวกับชีวิตหลังความตาย ผู้คนในสมัยนั้นฝังข้าวของจำลองขนาดเล็กไว้ในสุสานตามคติที่ว่าควรดูแลผู้ล่วงลับเสมือนยังมีชีวิตอยู่ สิ่งของที่พบในสุสานเดียวกันมีอยู่หลายชิ้น หนึ่งในนั้นคือ อิฐจารึกสูตรคูณ ที่มีข้อความว่า “สามคูณเก้าเท่ากับยี่สิบเจ็ด” และ “สองคูณเก้าเท่ากับสิบแปด” ไกด์สันนิษฐานว่าช่างอาจจารึกข้อความขณะที่อิฐยังไม่แห้งสนิท จารึกนี้เป็นร่องรอยการใช้สูตรคูณในพื้นที่เซินเจิ้นเมื่อกว่า 1,800 ปีก่อน
ในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 4 ความไม่สงบทางตอนเหนือของจีนทำให้ผู้คนจำนวนหนึ่งอพยพลงใต้ ในสมัยราชวงศ์จิ้นตะวันออก มีการจัดตั้งเขตปกครองใหม่แยกจากเขตหนานไห่ โดยตั้งที่ทำการปกครองในพื้นที่เซินเจิ้นปัจจุบัน ไกด์เล่าว่าพื้นที่นี้มีบทบาทเป็นศูนย์กลางทางการเมือง วัฒนธรรม และเศรษฐกิจของภูมิภาคอยู่ราว 300 ปี
ช่วงท้ายของการนำชม ไกด์ชี้ให้ดูเครื่องเคลือบจีนยุคแรก ซึ่งโดดเด่นทั้งรูปทรงและผิวเคลือบ รวมถึงกล่องที่ตกแต่งด้วยลายเถาดอกไม้ ก่อนกล่าวถึงที่ตั้งของเซินเจิ้นในฐานะประตูสู่กว่างโจว
📌เซินเจิ้นก่อนปี 1980 วิถีชาวกวางตุ้งและชาวฮากกาผ่านสถาปัตยกรรม
ไกด์พิพิธภัณฑ์พาชมภาพชุมชนประวัติศาสตร์ริมชายฝั่งเซินเจิ้น ซึ่งยังคงรักษาอาคารเก่าไว้ได้เป็นส่วนใหญ่ ปัจจุบันพื้นที่แห่งนี้กลายเป็นแหล่งท่องเที่ยว นักท่องเที่ยวสามารถเดินชมอาคารโบราณและไปเที่ยวชายหาดที่อยู่ใกล้กันได้
ในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 17 สมัยราชวงศ์ชิง ผู้คนจำนวนมากจากทางตะวันออกเฉียงเหนือของมณฑลกวางตุ้งอพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐานในเซินเจิ้น คนกลุ่มนี้คือชาวฮากกา หรือชาวจีนแคะ ไกด์เล่าว่า จากช่วงนั้นจนถึงราวปี 1980 ชุมชนดั้งเดิมของเซินเจิ้นแบ่งออกเป็นสองกลุ่มหลัก ทางตะวันตกส่วนใหญ่พูดภาษากวางตุ้ง เช่นเดียวกับผู้คนในฮ่องกงและกว่างโจว ส่วนทางตะวันออกเป็นถิ่นฐานของชาวฮากกาที่มีภาษาและขนบธรรมเนียมของตนเอง
ความแตกต่างทางวัฒนธรรมยังสะท้อนผ่านอาคารของแต่ละชุมชน ได้แก่ ศาลบรรพบุรุษของชาวกวางตุ้ง และ บ้านล้อมกำแพงของชาวฮากกา ซึ่งเป็นที่อยู่อาศัยขนาดใหญ่ที่สมาชิกหลายครอบครัวในตระกูลเดียวกันอยู่ร่วมกัน บางแห่งรองรับคนได้หลายร้อยคน กำแพงที่ล้อมอาคารทำให้บ้านดูคล้ายป้อมปราการ ส่วนพื้นที่ภายในใช้เป็นที่อยู่อาศัยและดำเนินชีวิตประจำวันของคนทั้งตระกูล
ภาพ/ข่าว : มณีนาถ อ่อนพรรณา นครเซินเจิ้น มณฑลกวางตุ้ง สาธารณรัฐประชาชนจีน
