เอื้องทอง กล้วยไม้ป่าที่แม้ไม่ได้มีดอกใหญ่หรือสีสันฉูดฉาด แต่กลับตรึงสายตาด้วยความงามละมุนและเรียบง่าย มีดอกสีขาวครีม ปลายกลีบแต้มสีทองอมส้มอย่างนุ่มนวล ปากดอกเหลืองมีลายเส้นชัดเจน ราวงานศิลป์ที่ธรรมชาติบรรจงสร้าง
เอื้องทองพบได้ในป่าดิบแล้งเกือบทุกภูมิภาคของประเทศไทย ยกเว้นภาคกลาง มักออกดอกในช่วงฤดูฝน ระหว่างเดือนมิถุนายนถึงกันยายน ลำต้นและใบเรียวยาว สีเขียวสด ดอกมีขนาดเล็ก แต่เมื่อออกพร้อมกันจะดูงดงามสะดุดตา
ด้วยรูปทรงที่เป็นเอกลักษณ์ สีสันสุภาพ และความสามารถในการปลูกเลี้ยงได้ดีในสภาพอากาศเมืองร้อน เอื้องทองจึงกลายเป็นไม้ประดับที่ได้รับความนิยมอย่างรวดเร็ว อย่างไรก็ตาม ความนิยมนี้เองกลับเป็นดาบสองคม เพราะมีการเก็บกล้วยไม้ชนิดนี้ออกจากป่าธรรมชาติจำนวนมาก
ปัจจุบัน เอื้องทองถูกจัดให้อยู่ในสถานะพืช “ใกล้สูญพันธุ์” (Endangered) จากการศึกษาของนักวิจัยองค์การสวนพฤกษศาสตร์ ระบุว่าเป็นหนึ่งในกลุ่มพืชที่มีความจำเป็นเร่งด่วนในการอนุรักษ์ เพื่อป้องกันไม่ให้ความงามเล็ก ๆ จากผืนป่าธรรมชาติเลือนหายไปในอนาคต
การอนุรักษ์เอื้องทอง ไม่ได้หมายถึงเพียงการเก็บรักษาพันธุ์ไม้ชนิดหนึ่งเท่านั้น แต่คือการรักษาความหลากหลายทางชีวภาพ และความสมดุลของระบบนิเวศ ที่ธรรมชาติได้มอบไว้ให้มนุษย์ได้เรียนรู้และชื่นชมอย่างยั่งยืน
ข้อมูล : ดร.กิตติยุทธ ปั้นฉาย ผู้ช่วยภัณฑารักษ์พืชมีชีวิต สำนักวิจัยและอนุรักษ์ องค์การสวนพฤกษศาสตร์
ภาพ : สวนพฤกษศาสตร์บ้านร่มเกล้า พิษณุโลก ในพระราชดำริ
