จากเวทีประกวดกล้วยไม้ระดับนานาชาติ สู่การอัญเชิญพระนามาภิไธยอันทรงคุณค่า “แคทลียาควีนสิริกิติ์” ไม่ใช่เพียงไม้ดอกงดงาม หากคือสัญลักษณ์แห่งพระเกียรติยศ การอนุรักษ์ และมรดกทางพฤกษศาสตร์ของแผ่นดินไทย
แคทลียาควีนสิริกิติ์ ความงดงามระดับโลกสู่พรรณไม้พระนามาภิไธย
ท่ามกลางโลกของพรรณไม้ที่หลากหลาย “กล้วยไม้” คือหนึ่งในพืชที่สะท้อนทั้งศิลปะ ธรรมชาติ และภูมิปัญญาของมนุษย์ได้อย่างงดงาม และในบรรดากล้วยไม้นับพันนับหมื่นชนิดทั่วโลก มีหนึ่งสายพันธุ์ที่ได้รับการกล่าวขานทั้งในแวดวงพฤกษศาสตร์และในหัวใจของคนไทย นั่นคือ “แคทลียาควีนสิริกิติ์”
แคทลียาควีนสิริกิติ์ เป็นกล้วยไม้ลูกผสม ลำต้นสูงราว 20–40 เซนติเมตร ลำลูกกล้วยรูปทรงกระบอก ใบรูปขอบขนาน ดอกออกเดี่ยวหรือเป็นช่อ 1–4 ดอกจากปลายลำลูกกล้วย โดดเด่นด้วยสีขาวนวลบริสุทธิ์ กลีบเลี้ยงรูปรีแกมสามเหลี่ยม ขอบเรียบ กลีบดอกและกลีบปากแผ่กว้าง ขอบกลีบย่นเป็นคลื่นอย่างอ่อนช้อย กลีบปากส่วนกลางมีหยักเว้าลึก ประดับด้วยแต้มสีเหลืองทองด้านในอย่างชัดเจน เมื่อดอกบานเต็มที่มีขนาดกว้างถึง 12–14 เซนติเมตร งดงามสง่าในทุกมิติ
เบื้องหลังความงามนี้ เริ่มต้นจากการผสมข้ามสายพันธุ์ระหว่าง Cattleya Bow Bells และ Cattleya O’brieniana var. alba โดยบริษัท Black & Flory Ltd. ประเทศอังกฤษ จนได้กล้วยไม้ลูกผสมสายพันธุ์ใหม่ชื่อ Exquisite ซึ่งมีความโดดเด่นเป็นที่ยอมรับในระดับนานาชาติ และได้รับรางวัล Awards of Merit (AM/RHS) จากสมาคมพืชสวนแห่งประเทศอังกฤษ
ด้วยความงามอันประณีตและคุณค่าเชิงสัญลักษณ์ จึงมีการขอพระราชทานพระราชานุญาตอัญเชิญ พระนามาภิไธย “Queen Sirikit” มาเป็นชื่อของกล้วยไม้สายพันธุ์นี้ นับเป็นเกียรติสูงสุดในโลกของพรรณไม้ และเป็นหลักฐานแห่งการเทิดพระเกียรติอันยิ่งใหญ่
ต่อมา ได้มีการคัดเลือกพันธุ์ที่สามารถทนต่อสภาพอากาศร้อนชื้น เพื่อนำมาปลูกในประเทศไทย และพัฒนาสายพันธุ์ใหม่ในชื่อ Diamond Crown ซึ่งยังคงเอกลักษณ์ความงดงามไว้อย่างครบถ้วน พร้อมทั้งได้รับรางวัล Awards of Merit (AM/RSPC) จากสมาคมพฤกษชาติแห่งประเทศไทย ตอกย้ำคุณค่าและศักดิ์ศรีของกล้วยไม้พระนามาภิไธยสายพันธุ์นี้ในเวทีระดับชาติ
วันนี้ “แคทลียาควีนสิริกิติ์” ไม่ได้เป็นเพียงไม้ดอกประดับ หากแต่เป็นสื่อกลางแห่งการเรียนรู้ด้านพฤกษศาสตร์ การอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ และการสืบสานพระเกียรติคุณ ผ่านการจัดแสดงและการศึกษาวิจัยในสวนพฤกษศาสตร์และแหล่งเรียนรู้ทั่วประเทศ
จากดอกไม้หนึ่งดอก สู่เรื่องราวแห่งโลก การอนุรักษ์ และพระเกียรติยศ “แคทลียาควีนสิริกิติ์” จึงยังคงผลิบานอย่างสง่างาม ทั้งในธรรมชาติและในความทรงจำของผู้คนตราบนานเท่านาน
