ท่ามกลางความชุ่มชื้นของผืนป่าดิบภาคใต้ มีพืชขนาดเล็กแต่เปี่ยมเสน่ห์ซ่อนตัวอยู่ใต้ร่มไม้ “ดรุณี” ไม้ล้มลุกขนฟูนุ่ม ที่สะท้อนความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศริมน้ำ และเป็นหนึ่งในพืชเฉพาะถิ่นที่ควรค่าแก่การอนุรักษ์
“ดรุณี” ไม้ล้มลุกสวยงามในป่าดิบชื้นภาคใต้
ใต้ร่มเงาอันชุ่มชื้นของป่าดิบภาคใต้ มีพืชขนาดเล็กชนิดหนึ่งที่แม้จะไม่สะดุดตาในระยะไกล แต่กลับเปี่ยมด้วยเสน่ห์ในรายละเอียด นั่นคือ “ดรุณี” หรือชื่อวิทยาศาสตร์ Sonerila moluccana Roxb. ไม้ล้มลุกในวงศ์ Melastomataceae ที่มีลักษณะเด่นด้วยขนยาวหนาแน่นปกคลุมทั่วลำต้นและใบ สูงไม่เกิน 20 เซนติเมตร
ดรุณีมีใบเรียงหนาแน่นบริเวณยอดแบบใบตรงข้าม ใบแต่ละคู่มีขนาดไม่เท่ากัน รูปร่างเป็นรูปไข่หรือขอบขนาน ยาวประมาณ 6–14 เซนติเมตร โคนใบเป็นรูปหัวใจเบี้ยว ขอบใบเป็นจักฟันเลื่อยและมีขนครุย เส้นใบโคนข้างละ 2–3 เส้น ก้านใบยาวราว 1.5–4 เซนติเมตร ลักษณะเหล่านี้ช่วยเพิ่มพื้นที่รับแสงในสภาพป่าที่แสงส่องถึงเพียงรำไร
ช่อดอกของดรุณีเป็นแบบช่อวงแถวเดี่ยว ดอกเรียงสองแถว มีทั้งสีขาวและสีชมพูอ่อน ดอกประกอบด้วยกลีบ 3 กลีบ รูปไข่ ยาวประมาณ 6–7 มิลลิเมตร เกสรเพศผู้ 3 อัน มีอับเรณูสีเหลืองสดตัดกับกลีบดอกอย่างโดดเด่น หลังผสมเกสรจะเกิดผลรูปไข่หรือรูประฆัง ซึ่งเป็นแหล่งสะสมเมล็ดสำหรับการขยายพันธุ์ในธรรมชาติ
ในด้านการกระจายพันธุ์ ดรุณีพบในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ได้แก่ คาบสมุทรมลายู สุมาตรา ชวา และบอร์เนียว สำหรับประเทศไทย พบเฉพาะในภาคใต้ ได้แก่ จังหวัดนครศรีธรรมราช สงขลา ยะลา และนราธิวาส
ถิ่นอาศัยที่เหมาะสมของดรุณีคือพื้นที่ใต้ร่มเงาริมลำธารในป่าดิบชื้น ที่ระดับความสูงประมาณ 50–1,200 เมตรจากระดับน้ำทะเล สภาพแวดล้อมที่มีความชื้นสูงและแสงไม่จัด เป็นปัจจัยสำคัญที่เอื้อต่อการดำรงอยู่ของพืชขนาดเล็กชนิดนี้
แม้ดรุณีจะเป็นเพียงไม้ล้มลุกขนาดเล็ก แต่การมีอยู่ของมันสะท้อนถึงความสมบูรณ์ของระบบนิเวศป่าดิบชื้น และเป็นตัวแทนของความหลากหลายทางชีวภาพที่ยังคงซ่อนตัวอยู่ในผืนป่าภาคใต้ การเรียนรู้และตระหนักถึงคุณค่าของพืชเล็กๆ เช่นดรุณี จึงเป็นอีกก้าวสำคัญของการอนุรักษ์ธรรมชาติอย่างยั่งยืน
