ดอกไม้สีสดที่หลายคนคุ้นตา แท้จริงแล้วคือพืชแห่งสายใยพระเมตตา “ดาหลา” พรรณไม้พื้นถิ่นภาคใต้ ที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงเล็งเห็นคุณค่าและพระราชทานแนวทางพัฒนา สู่พืชเศรษฐกิจเพื่อชีวิตที่มั่นคงของราษฎร
“ดาหลา” สายใยแห่งพระเมตตา จากพรรณไม้ป่าสู่พืชเศรษฐกิจสร้างรายได้
ท่ามกลางความเขียวชอุ่มของผืนป่าดิบชื้นทางภาคใต้ “ดาหลา” เบ่งบานอย่างสง่างาม ช่อดอกสีแดงหรือชมพูสดใสแทงขึ้นจากผืนดิน เป็นทั้งความงามของธรรมชาติและส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตชุมชนมาแต่อดีต หากแต่คุณค่าที่แท้จริงของดาหลา มิได้หยุดอยู่เพียงความสวยงาม
ย้อนรอยพระเมตตา เมื่อครั้ง สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จฯ ปฏิบัติพระราชกรณียกิจในพื้นที่ภาคใต้ ทรงทอดพระเนตรเห็นดาหลาขึ้นอยู่ทั่วไปตามธรรมชาติ ราษฎรนำช่อดอกอ่อนมาเป็นวัตถุดิบประกอบอาหาร โดยเฉพาะ “ข้าวยำ” เมนูพื้นถิ่นที่สะท้อนภูมิปัญญาไทย ทรงเล็งเห็นศักยภาพของพรรณไม้ชนิดนี้ จึงมีพระราชดำริส่งเสริมให้ปลูกเป็น พืชเศรษฐกิจ เพื่อสร้างรายได้เสริมและความมั่นคงให้เกษตรกรอย่างยั่งยืน
ในเชิงพฤกษศาสตร์ ดาหลาเป็นไม้ล้มลุกมีเหง้าใต้ดิน ลำต้นสูงได้ถึง 5 เมตร ช่อดอกแทงขึ้นจากดิน ก้านช่อยาวได้ราว 1 เมตร กลีบดอกเรียงซ้อนแน่น สีสันสดใส ออกดอกให้ชื่นชมตลอดทั้งปี ช่อดอกอ่อนมีรสเผ็ดร้อน เป็นเอกลักษณ์ที่เชื่อมโยงธรรมชาติ เข้ากับอาหารและวัฒนธรรมท้องถิ่นอย่างแนบแน่น
จากพรรณไม้ป่าที่เคยขึ้นเองตามธรรมชาติ วันนี้ดาหลากลายเป็นสัญลักษณ์ของการพัฒนาที่เกื้อกูลธรรมชาติและผู้คน เป็นตัวอย่างของพระวิสัยทัศน์ที่มองไกล เห็นคุณค่าในความหลากหลายทางชีวภาพ และแปรเปลี่ยนเป็นโอกาสทางเศรษฐกิจของชุมชนอย่างสมดุล
ข้อมูลสารคดีชุดนี้ เรียบเรียงจากหนังสือ “90 พรรษา บรมราชินีนาถ พระมารดาแห่งการคุ้มครองความหลากหลายทางชีวภาพ” ซึ่งสามารถศึกษาเพิ่มเติมได้ที่ ห้องสมุดกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช สะท้อนบทบาทของพระราชกรณียกิจที่ผสานการอนุรักษ์ธรรมชาติ เข้ากับการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนไทยอย่างยั่งยืน
