5 หน่วยงานรัฐผนึกกำลังประกาศมาตรการคุม “เด็กติดจอ” ดีเดย์งดหน้าจอทุกชนิดสำหรับเด็กอายุต่ำกว่า 2 ปี พร้อมเข้มการใช้สื่อดิจิทัลในเด็กโต เน้นให้พ่อแม่ ครู และผู้ดูแลกำกับอย่างใกล้ชิด มุ่งสร้างพัฒนาการสมวัยและวางรากฐานคุณภาพเด็กไทยระยะยาว
วันที่ 21 สิงหาคม 2569 นายอัครนันท์ กัณณ์กิตตินันท์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เป็นประธานเปิดการประชุมวิชาการระดับชาติ ครั้งที่ 5 ประจำปี พ.ศ. 2569 เรื่อง การขับเคลื่อนและพัฒนาเด็กปฐมวัย “Journey Through the Little Galaxy : ชวนลด ชวนเล่น ชวนรู้ เสริมสร้างสุขเด็กปฐมวัยไทย” จัดขึ้นโดยสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ ร่วมกับภาคีเครือข่าย โดยมี ผู้เชี่ยวชาญ ผู้บริหาร ครูและผู้ดูแลเด็กปฐมวัย พ่อแม่ผู้ปกครอง ผู้แทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง พร้อมด้วย รศ.ดร.ประวิต เอราวรรณ์ เลขาธิการสภาการศึกษา ดร.นิติ นาชิต รองเลขาธิการสภาการศึกษา ดร.สุภชัย จันปุ่ม รองเลขาธิการสภาการศึกษา นางอำภา พรหมวาทย์ ที่ปรึกษาด้านนโยบายและแผนการศึกษา ร่วมประชุม ณ โรงแรมอัศวิน แกรนด์ คอนเวนชั่น กรุงเทพฯ และถ่ายทอดสดผ่าน Facebook “ปฐมวัยไทยแลนด์” “สภาการศึกษา” และ YouTube “สภาการศึกษา”
.
นายอัครนันท์ กล่าวว่า “เด็กปฐมวัย คือ รากฐานของคุณภาพคน และคุณภาพคน คือ รากฐานของความมั่นคงและความเจริญของประเทศ” ซึ่งรัฐบาลให้ความสำคัญกับการพัฒนาเด็กปฐมวัยในฐานะวาระแห่งชาติ และเห็นชอบข้อเสนอเชิงนโยบาย “3 เร่ง 3 ลด 3 เพิ่ม” เพื่อให้เด็กไทยทุกคนได้รับการพัฒนาอย่างสมวัย มีความสุข และเติบโตได้เต็มศักยภาพผ่านความร่วมมือจากทุกภาคส่วน สำหรับ แนวคิด “Journey Through the Little Galaxy” จึงเป็นการเชิญชวนให้สังคมไทยร่วมกัน ชวนลด ปัจจัยเสี่ยงต่อพัฒนาการ ชวนเล่น เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ตามธรรมชาติของเด็ก และชวนรู้ เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องแก่ครอบครัว ครู และผู้ดูแลเด็ก อันจะนำไปสู่การพัฒนาเด็กไทยอย่างยั่งยืน
.
โอกาสนี้ 5 หน่วยงานหลัก ได้แก่ กระทรวงศึกษาธิการ กระทรวงสาธารณสุข กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ กระทรวงมหาดไทย และกรุงเทพมหานคร ร่วมประกาศเจตนารมณ์ “การลดการใช้สื่อหน้าจอในเด็กปฐมวัยอย่างจริงจัง และงดใช้ก่อนอายุ 2 ปี” เพื่อส่งเสริมให้เด็กปฐมวัยได้รับการพัฒนาอย่างสมวัยในทุกด้าน โดยมีแนวทางปฏิบัติ ดังนี้
ข้อ 1 งดการใช้สื่อหน้าจอ สื่อดิจิทัล และอุปกรณ์ดิจิทัลทุกชนิด ในเด็กปฐมวัยที่มีอายุต่ำกว่า 2 ปี อย่างเด็ดขาด
ข้อ 2 ลดการใช้สื่อหน้าจอในเด็กปฐมวัยอย่างจริงจัง
สำหรับเด็กที่มีอายุตั้งแต่ 2 ปีขึ้นไป การใช้สื่อหน้าจอต้องเป็นไปอย่างมีเงื่อนไขและอยู่ภายใต้การดูแลอย่างใกล้ชิดของพ่อแม่ ผู้ปกครอง ครู และผู้ดูแลเด็ก รวมทั้งต้องมีการควบคุมการใช้โทรศัพท์เคลื่อนที่และอุปกรณ์ดิจิทัลในห้องเรียน
ข้อ 3 ให้หน่วยงานที่มีสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยในสังกัด กำหนดมาตรการควบคุมการใช้สื่อหน้าจอ สื่อดิจิทัล โทรศัพท์เคลื่อนที่ และอุปกรณ์ดิจิทัลในสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยอย่างเคร่งครัด พร้อมทั้งส่งเสริมการจัดกิจกรรมและประสบการณ์การเรียนรู้ที่เหมาะสมตามช่วงวัยของเด็ก
ด้าน รศ.ดร.ประวิต กล่าวรายงานว่า คณะกรรมการนโยบายการพัฒนาเด็กปฐมวัยและสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษาในฐานะฝ่ายเลขานุการ ได้ผนึกกำลังภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วนร่วมขับเคลื่อนข้อเสนอเชิงนโยบาย “3 เร่ง 3 ลด 3 เพิ่ม” เพื่อส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัยในภาวะวิกฤต ซึ่งคณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบให้เป็นวาระแห่งชาติ เมื่อวันที่ 27 มีนาคม 2568 พร้อมเร่งผลักดันการดำเนินงานอย่างต่อเนื่องและเป็นรูปธรรมทั่วประเทศ การประชุมครั้งนี้จึงจัดขึ้นภายใต้แนวคิด “Journey Through the Little Galaxy: ชวนลด ชวนเล่น ชวนรู้” เพื่อรวมพลังความร่วมมือจากหน่วยงานและองค์กรทั่วประเทศ ในการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ ประสบการณ์ และนวัตกรรม ตลอดจนร่วมกันขับเคลื่อนนโยบายสู่การปฏิบัติให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรมต่อเด็กปฐมวัยไทย
.
จากนั้น เป็นการเสวนาทางวิชาการ “Journey Through the Little Galaxy : ชวนลด ชวนเล่น ชวนรู้ เสริมสร้างสุขเด็กปฐมวัยไทย” โดยมีวิทยากร ได้แก่ ผศ.นพ.วรวุฒิ เชยประเสริฐ กุมารแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโลหิตวิทยาและมะเร็งในเด็ก รศ.ดร.ยศวีร์ สายฟ้า คณบดีคณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย อ.ธิดา พิทักษ์สินสุข ผู้เชี่ยวชาญด้านการศึกษาปฐมวัยและนายกสมาคมอนุบาลศึกษาแห่งประเทศไทยฯ นายปารัณ เจียมจิตต์ตรง ตัวแทนผู้ปกครอง และ ดร.ทินสิริ ศิริโพธิ์ ผู้แทนองค์การยูนิเซฟ ประเทศไทย เป็นผู้ดำเนินรายการ โดยที่ประชุมร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองการสร้างสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมแก่เด็กปฐมวัยช่วง 0–6 ปี ซึ่งเป็นวัยที่สมองพัฒนาเร็วที่สุด
พร้อมเน้นย้ำถึงการบริหารจัดการใช้สื่อหน้าจออย่างเหมาะสม เช่น การกำหนดเวลา กติกาในครอบครัว หรือการใช้สื่อดิจิทัลเป็นเครื่องมือประกอบการเรียนรู้เท่าที่จำเป็น เช่น การเปิดคลิปวิดีโอตัวอย่างวงจรชีวิตผีเสื้อช่วงแปลงร่างจากดักแด้ โดยมีครูคอยกระตุ้นและชวนตั้งคำถามสังเกตไปพร้อมกัน ที่สำคัญคือเน้นย้ำมาตรการเด็กที่มีอายุต่ำกว่า 2 ปี ควรงดการใช้สื่อหน้าจออย่างเด็ดขาด ทั้งนี้ การวางรากฐานที่ดีในช่วงวัยนี้จะส่งผลต่อคุณภาพชีวิต ทักษะการเรียนรู้ และศักยภาพของบุคคลตลอดช่วงชีวิต การพัฒนาเด็กปฐมวัยจึงมิใช่เพียงภารกิจของครอบครัว แต่เป็นภารกิจร่วมของประเทศที่ทุกภาคส่วนต้องร่วมกันขับเคลื่อนอย่างจริงจัง เพราะการลงทุนในเด็กปฐมวัยไม่ใช่เพียงการลงทุนเพื่อวันนี้หากแต่เป็นการลงทุนเพื่ออนาคตของประเทศไทยและเป็นการวางรากฐานที่มั่นคงให้แก่การพัฒนาประเทศในระยะยาว
.
ช่วงบ่าย ที่ประชุมแบ่งกลุ่มเสวนาวิชาการ 3 ประเด็นย่อย ประกอบด้วย “ชวนลด” “ชวนเล่น” “ชวนรู้” เพื่อเป็นจุดเริ่มต้นของความร่วมมือที่เข้มแข็งและเป็นพลังสำคัญในการสร้างเด็กปฐมวัยไทยให้ “เก่ง ดี มีความสุข และเติบโตเป็นกำลังสำคัญของประเทศ” โดย ชวนลด ลดการใช้สื่อหน้าจอ ลดความรุนแรง และลดปัจจัยเสี่ยงที่กระทบต่อพัฒนาการเด็ก ชวนเล่น เพื่อให้เด็กได้เล่นอย่างอิสระ เล่นอย่างมีความหมายและเรียนรู้ผ่านสื่อสร้างสรรค์ที่เหมาะสมกับวัย และ ชวนรู้ เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจ และทักษะที่ถูกต้องแก่พ่อแม่ ผู้ปกครอง ครู ผู้ดูแลเด็ก และทุกคนที่มีส่วนร่วมในการดูแลเด็กปฐมวัย อันจะนำไปสู่การพัฒนาเด็กไทยอย่างยั่งยืน นอกจากนี้ ภายในงานยังจัดให้มีการแสดงนิทรรศการจากหน่วยงานภาคีเครือข่ายต่าง ๆ ที่นำเสนอนวัตกรรม องค์ความรู้ และเครื่องมือการพัฒนาเด็กปฐมวัยอย่างครอบคลุมทุกมิติ
