รัฐสภา, 19 พฤศจิกายน 2569 – นายเทวฤทธิ์ มณีฉาย สมาชิกวุฒิสภา โฆษกคณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมือง การมีส่วนร่วมของประชาชน สิทธิมนุษยชน สิทธิ เสรีภาพ และการคุ้มครองผู้บริโภค (กมธ.พัฒนาการเมือง)วุฒิสภา เปิดเผยว่า คณะกรรมาธิการมีการประชุม มีวาระพิจารณาเรื่อง แนวทางการดำเนินงานของคณะกรรมการสร้างเสริมสังคมสันติสุข เพื่อให้บรรลุตามความมุ่งหมายของพระราชบัญญัติสร้างเสริมสังคมสันติสุข พ.ศ. 2569 โดยได้เชิญหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้ามาให้ข้อมูล อาทิ สำนักงานปลัดกระทรวงยุติธรรม ที่ได้รับมอบหมายจากนายปกรณ์ นิลประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี รวมถึงสำนักงานศาลยุติธรรม กรมราชทัณฑ์ กระทรวงยุติธรรม ตลอดจนภาคประชาชนอย่างศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน แอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทย เครือข่ายนิรโทษกรรมประชาชน และสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร
นายเทวฤทธิ์ ระบุว่า กมธ. พัฒนาการเมือง อยากให้นายปกรณ์ มาชี้แจงด้วยตนเอง แต่เมื่อมีการมอบหมายผู้แทนมาก็ทำให้เห็นกรอบการทำงานในเบื้องต้น ซึ่งพบว่าการทำงานที่ผ่านมายังมีข้อจำกัดในเรื่องการเชื่อมต่อข้อมูลระหว่างหน่วยงาน รวมถึงความล่าช้าในการดำเนินงาน “ต้องไม่ลืมว่ากรอบเวลาการทำงานมีเพียงแค่ 180 วัน และบางคดีเวลาที่ล่าช้าไป เท่ากับว่าเขาสูญเสียสิทธิที่ควรจะได้รับด้วยซ้ำ วันนี้จึงเป็นการติดตามความคืบหน้าของแต่ละหน่วยงาน”
นอกจากนี้ สว.เทวฤทธิ์ ยังได้ตั้งข้อสังเกตถึงประเด็นสำคัญตามมาตรา 3 และมาตรา 6 ของ พ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุขฯ โดยเฉพาะกลุ่มผู้ต้องหาที่ถูกยกเว้นไม่ให้ได้รับผลนิรโทษกรรมโดยอัตโนมัติ ว่าทางคณะกรรมการ จะใช้กลไกตามอำนาจหน้าที่ในการทำข้อเสนอแนะ เพื่อเปิดโอกาสให้คนกลุ่มนี้ได้รับการบริหารโทษในช่องทางอื่นได้หรือไม่ เช่น การแยกคุมขัง หรือการพักโทษ

ส่วนประเด็นการหารือร่วมกับกรมราชทัณฑ์เรื่องการแยกคุมขังระหว่างผู้ต้องขังเด็ดขาดกับผู้ต้องขังระหว่างพิจารณาคดี นายเทวฤทธิ์ มองว่าปัญหาความแออัดในเรือนจำเป็นปัญหาภาพรวมของประเทศ แต่ในหลักการสำคัญ ผู้ที่ยังไม่ได้ถูกศาลพิพากษาถึงที่สุดไม่ควรต้องถูกคุมขังอยู่ในเรือนจำตั้งแต่ต้น แต่ควรได้รับ สิทธิในการประกันตัว เพื่อออกมาต่อสู้คดีอย่างเต็มที่
ชี้ช่อง “มาตรา 6” ใช้มาตรการบริหารโทษช่วยกลุ่มคดีที่ถูกยกเว้น
ในระหว่างการประชุม นายเทวฤทธิ์ ได้หารือในที่ประชุมเกี่ยวกับข้อจำกัดของกฎหมาย โดยชี้ให้เห็นว่า แม้ใน มาตรา 3 ของ พ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุข จะกำหนดไม่ให้มีผลนิรโทษกรรมแก่ความผิด 4 ฐานหลัก ได้แก่ การทุจริตประพฤติมิชอบ ความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 การกระทำที่ทำให้ผู้อื่นถึงแก่ความตายหรือได้รับอันตรายสาหัส และความผิดต่อส่วนตัว แต่ไม่ได้หมายความว่าผู้ที่เกี่ยวข้องกับความขัดแย้งและการชุมนุมทางการเมืองในกลุ่มนี้ จะไม่สามารถใช้มาตรการหรือกลไกอื่นในการบริหารโทษได้

โดยใน มาตรา 6 (4) และ (8) ให้อำนาจคณะกรรมการสร้างเสริมสังคมสันติสุข ในการจัดทำข้อเสนอแนะต่อสภาผู้แทนราษฎร วุฒิสภา คณะรัฐมนตรี และศาล รวมถึงดำเนินการอื่นใดเพื่อบังคับการให้เป็นไปตามกฎหมาย สอดคล้องกับข้อสังเกตประกอบรายงานของ กมธ.วิสามัญพิจารณาร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้ของวุฒิสภา ที่เคยระบุไว้ชัดเจนว่า กรณีที่ไม่ได้รับการนิรโทษกรรมตามมาตรา 3 คณะกรรมการฯ ยังสามารถเสนอมาตรการอื่นเพื่อการบริหารโทษได้ หากเห็นว่าจะนำไปสู่การสร้างสังคมสันติสุขตามหลักความเสมอภาคและเป็นธรรม เช่น การแยกคุมขัง หรือการพักโทษ
บรรทัดฐาน 5 ข้อ – ราชทัณฑ์แจงต้องรอ “หมายปล่อย”
ด้านร้อยตำรวจเอก สุรวุฒิ รังไสย์ รองอธิบดีกรมราชทัณฑ์ ชี้แจงว่า ได้มีคำวินิจฉัยวางบรรทัดฐานไว้ 5 ประเด็นหลัก เพื่อใช้เป็นแนวทางทั่วประเทศ ได้แก่ (1) เป็นเหตุการณ์ที่มีมูลเหตุจูงใจทางการเมืองหรือการชุมนุม (2) เกิดขึ้นในช่วงเวลาระหว่างวันที่ 1 มกราคม 2548 ถึง 16 กรกฎาคม 2568 (3) เป็นการแสดงออกที่เกิดจากความขัดแย้งทางการเมืองอย่างชัดเจน (4) ไม่เข้าข่ายข้อห้ามตามมาตรา 3 และเป็นความผิดตามบัญชีท้าย พ.ร.บ. และ (5) ศาลสามารถมีคำสั่งตามมาตรา 8 ให้ถือว่าผู้นั้นไม่เคยกระทำความผิดมาก่อนได้ทันที
นอกจากนี้ ร้อยตำรวจเอก สุรวุฒิ ยังชี้แจงถึงกรณีที่ผู้ต้องขังพ้นโทษหรือได้รับคำสั่งปล่อยตัวแล้ว แต่ยังคงมีประวัติติดตัวอยู่ เช่น คดีฝ่าฝืน พ.ร.ก.ฉุกเฉินฯ ที่ถูกปรับแล้วแต่ประวัติยังค้างในระบบ ซึ่งตามมาตรา 8 หน่วยงานที่เกี่ยวข้องต้องดำเนินการล้างประวัติให้ โดยได้เสนอแนวทางให้คณะกรรมการชุดใหญ่พิจารณามอบอำนาจให้คณะอนุกรรมการตามมาตรา 6 (6) หรือออกหนังสือรับรองสิทธิให้แก่ผู้ได้รับผลกระทบเพื่อความรวดเร็ว โดยภายหลังกฎหมายมีผลบังคับใช้ กรมราชทัณฑ์ได้มีหนังสือเวียนกำชับไปยังเรือนจำทั่วประเทศ พร้อมนำแนวทาง 5 ข้อของศาลยุติธรรมแจ้งให้ผู้ต้องขังรับทราบสิทธิ อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติเจ้าหน้าที่ราชทัณฑ์ไม่สามารถปล่อยตัวผู้ต้องขังได้เองโดยพลการ หากไม่มี “หมายปล่อย” จากศาล

