ย้อนวันที่รัชกาลที่ 5 เสด็จฯ เปิดโรงเรียนนายเรือ ณ พระราชวังเดิม ริมเจ้าพระยา เปิดพระกรณียกิจกรมหลวงชุมพรฯ ทรงสอนวิชาดูดาวหาตำแหน่งเรือ ก่อนทรงนำศิษย์ออกฝึกถึงต่างแดน ด้วยกำลังพลไทยทั้งลำ

ผู้สื่อข่าวรายงานว่า วันที่ 20 พฤศจิกายน 2569 ตรงกับวันกองทัพเรือ และเป็นวาระครบ 120 ปี นับแต่วันที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดโรงเรียนนายเรือ ณ พระราชวังเดิม ฝั่งธนบุรี เมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน 2449 กองทัพเรือจึงถือเอาวันที่ 20 พฤศจิกายนของทุกปีเป็น “วันกองทัพเรือ” เพื่อน้อมรำลึกในพระมหากรุณาธิคุณที่ทรงวางรากฐานการศึกษาสำหรับนายทหารเรือไทย
บันทึกของโรงเรียนนายเรือระบุว่า ในวันเปิดโรงเรียน เหนือประตูทางเข้าปรากฏอักษร “โรงเรียนนายเรือ ร.ศ. 125” หลังพิธีเปิด รัชกาลที่ 5 ทอดพระเนตรนักเรียนนายเรือฝึกตั้งเสากระโดง กางใบ ลดใบ ฝึกปืน และดับเพลิง ภาพการฝึกในวันนั้นบอกถึงสิ่งที่นักเรียนนายเรือต้องทำให้ได้ ตั้งแต่ควบคุมเรือให้กินลม ไปจนถึงรับมือเหตุฉุกเฉินที่กระทบชีวิตของคนทั้งลำ
เบื้องหลังการฝึกมีพระกรณียกิจสำคัญของ พลเรือเอก พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ เมื่อปี 2448 ขณะทรงดำรงตำแหน่งรองผู้บัญชาการทหารเรือ พระองค์ทรงเป็นประธานคณะกรรมการปรับปรุงหลักสูตรโรงเรียนนายเรือ และทรงสอนนักเรียนด้วยพระองค์เอง โจทย์สำคัญในเวลานั้นคือ ทำอย่างไรให้นายทหารเรือไทยเดินเรือทางไกลได้ แม้แล่นออกไปจนลับสายตาจากฝั่ง
วิชาที่ทรงเพิ่มเติมจึงมีทั้งดาราศาสตร์ ตรีโกณมิติ พีชคณิต และอุทกศาสตร์ เมื่อนำมาใช้ร่วมกัน นักเรียนนายเรือสามารถอาศัยการสังเกตดวงดาวและการคำนวณเพื่อหาตำแหน่งเรือกลางทะเล ความรู้บนกระดานในห้องเรียนจึงมีผลโดยตรงต่อการตัดสินใจบนสะพานเดินเรือ ว่าเรืออยู่ที่ใดและควรถือเข็มไปทางไหน
บทพิสูจน์อยู่ที่การฝึกภาคทะเล เมื่อกรมหลวงชุมพรเขตอุดมศักดิ์ทรงเป็นผู้บังคับการ เรือหลวงมกุฎราชกุมาร นำนักเรียนนายเรือออกฝึกในต่างประเทศเป็นครั้งแรก การเดินทางเที่ยวนี้ใช้คนประจำเรือเป็นชาวไทยทั้งลำ นับเป็นหลักฐานสำคัญว่านายทหารและกำลังพลที่ผ่านการฝึกสามารถร่วมกันนำเรือออกเดินทางไกลได้ด้วยตนเอง พระกรณียกิจในการสร้างคนไว้ประจำกองเรือเช่นนี้ คือที่มาของพระนามที่กองทัพเรือถวายการยกย่องว่า “องค์บิดาของทหารเรือไทย”
สำนักข่าวไทยแทบลอยด์
สื่อที่ยึดถือจรรยาบรรณครบถ้วน

