วันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 ในการประชุม ครม.เงา นายณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ หัวหน้าพรรคประชาชน ผู้นำฝ่ายค้าน กล่าวถึงการทำหน้าที่ของประธานรัฐสภาคนปัจจุบัน โดยตั้งข้อสังเกตถึงการใช้อำนาจที่อาจบิดเบือนกระบวนการถ่วงดุลและตรวจสอบของรัฐสภา พร้อมยกตัวอย่างหลายกรณีที่สะท้อนให้เห็นถึงแนวโน้มการรวมศูนย์อำนาจการตัดสินใจไว้ที่ประธานรัฐสภาเพียงคนเดียว แทนที่จะเปิดให้กลไกของรัฐสภาทำงานอย่างเป็นระบบและมีส่วนร่วมจากทุกฝ่าย
นายณัฐพงษ์ กล่าวว่า ปัญหาแรกคือแนวทางการทำงานของคณะกรรมาธิการ (กมธ.) ที่กำหนดให้การดำเนินการต่าง ๆ ต้องผ่านมติที่ประชุม กมธ. ทั้งหมด ซึ่งแตกต่างจากแนวทางปฏิบัติที่ผ่านมาอย่างมีนัยสำคัญ อีกทั้งยังมีกรณีที่ประธานรัฐสภายังไม่ส่งคำร้องของสมาชิกรัฐสภา เพื่อให้มีการไต่สวนตรวจสอบการทำหน้าที่ของคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ไปยังกระบวนการที่เกี่ยวข้อง ทำให้เกิดคำถามว่าการใช้อำนาจดังกล่าวกำลังเป็นการเตะถ่วงกลไกตรวจสอบหรือไม่
นอกจากนี้ พรรคประชาชนยังได้เสนอร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญรายมาตรา 2 ฉบับ โดยฉบับแรกมุ่งลดดุลพินิจของประธานรัฐสภาในการส่งเรื่องตรวจสอบการทำหน้าที่ของ ป.ป.ช. ส่วนอีกฉบับเปิดช่องให้ประชาชนสามารถเข้าชื่อริเริ่มกระบวนการถอดถอนองค์กรอิสระได้ แต่จนถึงขณะนี้ ประธานรัฐสภายังไม่ได้เรียกประชุมร่วมกันของรัฐสภาเพื่อนำร่างทั้งสองเข้าสู่การพิจารณา
นายณัฐพงษ์ กล่าวว่า อีกประเด็นที่ไม่ค่อยปรากฏเป็นข่าว คือการแต่งตั้งผู้แทนรัฐสภาไทยไปทำหน้าที่ในเวทีรัฐสภาระหว่างประเทศ เช่น สมัชชารัฐสภาอาเซียน (AIPA) และ สหภาพรัฐสภา (IPU) ซึ่งในอดีตจะใช้กลไกคณะกรรมการประจำหน่วยที่มีตัวแทนจากทั้งฝ่ายค้านและรัฐบาลตามสัดส่วนจำนวน สส. เพื่อให้การทำหน้าที่เป็นตัวแทนของรัฐสภามีความเป็นสถาบันและมีส่วนร่วมจากทุกฝ่าย แต่ปัจจุบันยังไม่มีการเรียกประชุมคณะกรรมการดังกล่าว ทำให้การคัดเลือกผู้แทนไปทำหน้าที่ในเวทีต่างประเทศกลายเป็นอำนาจของประธานรัฐสภาโดยตรง
อย่างไรก็ตาม ประเด็นที่เป็นปัญหาใหญ่ที่สุดขณะนี้ คือการปัดตกร่างกฎหมายที่ภาคประชาชนร่วมกันเข้าชื่อเสนอเกือบ 60,000 รายชื่อ ซึ่งมีเป้าหมายเพื่อลบล้างผลพวงจากคำสั่งของคณะปฏิรูปในเหตุการณ์ 6 ตุลาคม โดยประธานรัฐสภาให้เหตุผลว่าร่างดังกล่าวไม่เข้าข่ายการเสนอกฎหมายตามหมวด 3 ว่าด้วยสิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย และหมวด 5 ว่าด้วยหน้าที่ของรัฐ ตามรัฐธรรมนูญ
นายณัฐพงษ์ เห็นว่า หากพิจารณาจากเนื้อหาของร่างกฎหมาย จะพบว่ามีเป้าหมายในการแก้ไขผลพวงจากคำสั่งคณะปฏิรูปที่เพิ่มโทษความผิดเกี่ยวกับการหมิ่นประมาทหลายประเภท โดยเฉพาะกรณีประมวลกฎหมายอาญามาตรา 112 ซึ่งเดิมมีโทษจำคุกสูงสุดไม่เกิน 7 ปี แต่คำสั่งดังกล่าวได้เพิ่มโทษเป็นจำคุกตั้งแต่ 3-15 ปี และกำหนดโทษขั้นต่ำไว้ ทำให้ศาลไม่สามารถใช้ดุลพินิจลดโทษให้เหมาะสมกับพฤติการณ์ในแต่ละกรณีได้
หัวหน้าพรรคประชาชน ยังยกตัวอย่างการเสนอกฎหมายโดยภาคประชาชนในอดีต 2 กรณี ได้แก่ ร่าง พ.ร.บ.นิรโทษกรรมประชาชน ซึ่งรวบรวมรายชื่อได้ประมาณ 36,000 รายชื่อ และเคยเข้าสู่การพิจารณาของสภาก่อนที่สภาจะลงมติไม่รับหลักการในเดือนกรกฎาคม 2568 รวมถึงร่างกฎหมายปลดอาวุธ คสช. ซึ่งรวบรวมรายชื่อได้กว่าหมื่นรายชื่อ มีเป้าหมายยกเลิกคำสั่งของ คสช. ที่จำกัดสิทธิเสรีภาพและขัดต่อหลักสิทธิมนุษยชน โดยทั้งสองกรณีเคยได้รับการบรรจุเข้าสู่วาระการพิจารณาของสภา
นายณัฐพงษ์ จึงตั้งคำถามถึงความแตกต่างในการใช้ดุลพินิจของประธานรัฐสภาคนปัจจุบัน พร้อมยืนยันว่าการปัดตกร่างกฎหมายที่ประชาชนเกือบ 60,000 คนร่วมกันเข้าชื่อเสนอ เพื่อมุ่งลบล้างผลพวงจากคำสั่งคณะปฏิวัติและรัฐประหาร เป็นการใช้อำนาจที่พรรคประชาชนไม่เห็นด้วย และเห็นว่าอาจเป็นการใช้อำนาจโดยมิชอบ
“จากกรณีทั้งหมดที่ผมไล่เรียงมา จะเห็นว่าไม่ว่าจะเป็นการทำหน้าที่ของกรรมาธิการ การส่งคำร้องตรวจสอบการทำหน้าที่ของ ป.ป.ช. การเรียกประชุมร่วมรัฐสภาเพื่อแก้ไขรัฐธรรมนูญรายมาตรา หรือการคัดเลือกตัวแทนไทยไปทำหน้าที่ในเวทีต่างประเทศ ล้วนสะท้อนความพยายามในการเตะถ่วงกลไกตรวจสอบ และรวบอำนาจทั้งหมดไว้ที่ประธานรัฐสภาแต่เพียงผู้เดียว”
นายณัฐพงษ์ กล่าวทิ้งท้ายว่า พรรคประชาชนจะทำหนังสือคัดค้านต่อประธานรัฐสภา กรณีการใช้อำนาจปัดตกร่างกฎหมายภาคประชาชนดังกล่าวต่อไป
