.
วันที่ 26 ตุลาคม 2569 ที่อาคารรัฐสภา พรรคประชาชนแถลงผลการประชุม ครม.เงา ครั้งที่ 17 โดย ณัฐพงษ์ เรืองปัญญาวุฒิ หัวหน้าพรรคประชาชน วิจารณ์รัฐบาลล้มเหลวในการจัดการปัญหาสิ่งแวดล้อม โดยระบุว่า นอกจากปัญหาน้ำท่วมที่พัดพาขยะอุตสาหกรรมและกากสารเคมีในจังหวัดปราจีนบุรีแล้ว ขณะนี้ประเทศไทยยังเผชิญปัญหามลพิษข้ามแดนจากการทำเหมืองแร่ในประเทศเพื่อนบ้าน ซึ่งส่งผลกระทบต่อแม่น้ำสายสำคัญ ทั้งแม่น้ำกก แม่น้ำรวก แม่น้ำสาย แม่น้ำสาละวิน แม่น้ำกระบุรี และแม่น้ำโขง โดยเฉพาะที่จังหวัดเลยซึ่งตรวจพบค่าสารพิษในแม่น้ำโขงเกินมาตรฐานต่อเนื่องนานกว่า 2 เดือนแล้ว
.
ณัฐพงษ์เปิดเผยข้อมูลการตรวจวัดในพื้นที่ภาคเหนือว่า น้ำชลประทานที่ดึงมาจากแม่น้ำสายและแม่น้ำกกเข้าขั้นเป็นพิษ โดยพบสารหนูเกินค่าความปลอดภัยสูงถึง 28 เท่า และพบตะกั่วเกินค่ามาตรฐาน 5 เท่า ขณะที่การสุ่มตรวจดินปลูกพืชจำนวน 20 แปลง พบสารหนูเกินเกณฑ์มาตรฐานถึง 11 แปลง ยิ่งไปกว่านั้น ผลการตรวจเมล็ดข้าวและแกลบในรอบนาปลังช่วงเดือนมีนาคมถึงพฤษภาคมที่ผ่านมา ยืนยันว่าพบสารหนูและตะกั่วเจือปนเกินมาตรฐาน ซึ่งความน่ากังวลคือประชาชนนำข้าวเหล่านี้ไปบริโภคในครัวเรือนโดยไม่ทราบว่ากำลังเสี่ยงรับสารโลหะหนักอันตราย โดยเฉพาะตะกั่วซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อพัฒนาการทางสมองของเด็กเล็ก
.
ณัฐพงษ์กล่าวต่อไปว่า พรรคประชาชนและภาคประชาสังคมเรียกร้องให้เฝ้าระวังและเสนอแนวทางแก้ไขตั้งแต่ปีที่ผ่านมา แต่รัฐบาลกลับเพิกเฉย ไม่จัดสรรงบประมาณตรวจวัดให้แก่หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ส่งผลให้เจ้าหน้าที่ต้องรอถัวเฉลี่ยงบประมาณจากโครงการอื่นมาใช้ ทำให้ผลการตรวจพิสูจน์ข้าวที่เพาะปลูกตั้งแต่เดือนพฤษภาคมล่าช้าจนเพิ่งทราบผลในเดือนตุลาคมนี้
.
จากสถานการณ์ดังกล่าว ณัฐพงษ์ได้เสนอแนวทางบรรเทาความเสี่ยงเฉพาะหน้าให้แก่ประชาชนในพื้นที่เสี่ยง โดยขอให้ประชาชนปรับเปลี่ยนแหล่งซื้อข้าว หรือสลับไปบริโภคอาหารประเภทแป้งชนิดอื่น ส่วนครัวเรือนที่มีเด็กเล็กหรือหญิงตั้งครรภ์ หากจำเป็นต้องบริโภคข้าวที่ปลูกในพื้นที่เสี่ยง สามารถลดความเสี่ยงได้โดยการหุงข้าวแบบใส่น้ำจำนวนมากแล้วรินน้ำทิ้ง แทนการหุงแบบดงข้าวตามปกติ ซึ่งจะช่วยลดปริมาณสารหนูในข้าวลงได้ประมาณครึ่งหนึ่ง
.
พร้อมกันนี้ ณัฐพงษ์ได้เรียกร้องเชิงนโยบายไปยังรัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยเสนอให้คณะรัฐมนตรีเร่งอนุมัติงบประมาณฉุกเฉินส่งเจ้าหน้าที่ลงพื้นที่ตรวจสแกนผลผลิตรายแปลงเพื่อรับรองมาตรฐานก่อนปล่อยออกสู่ตลาด พร้อมคัดแยกผลผลิตที่ไม่ผ่านเกณฑ์ออกและจ่ายเงินเยียวยาแก่เกษตรกรอย่างเต็มที่ โดยย้ำว่าเกษตรกรเป็นผู้เสียหายด่านแรก จึงไม่ควรตกเป็นผู้รับบาปหรือโดนสังคมเหมาเอาว่าข้าวทั้งพื้นที่ปนเปื้อนสารพิษ
.
นอกจากนี้ ยังขอให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์นำแผนที่พื้นที่เสี่ยงที่กรมพัฒนาที่ดินและเกษตรอำเภอจัดทำร่วมกับอนุกรรมาธิการมลพิษทางน้ำข้ามแดน มาประเมินแนวทางการปรับปรุงดิน สนับสนุนการเปลี่ยนชนิดพืชเพาะปลูก และจัดหาอาชีพชดเชยช่วงฟื้นฟูพื้นที่ ตลอดจนเสนอให้กระทรวงสาธารณสุขเร่งลงพื้นที่ดูแลสุขภาพประชาชนโดยด่วน หลังพบผลตรวจประชาชน 549 คนในจังหวัดเชียงราย มีผู้ได้รับสารหนูอนินทรีย์ซึ่งเป็นชนิดอันตรายเกินค่าความปลอดภัยสูงถึง 31 คน
.
รวมทั้งเรียกร้องให้คณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ซึ่งมีนายกรัฐมนตรีเป็นประธานและมอบหมายให้ ทรงศักดิ์ ทองศรี ดูแล ต้องเร่งนำปัญหามลพิษข้ามแดนและขยะอุตสาหกรรมเข้าสู่ที่ประชุม เนื่องจากในการประชุมตลอด 3 ครั้งที่ผ่านมาในปี 2569 กลับไม่มีการยกเรื่องนี้ขึ้นมาหารือ พร้อมตั้งข้อสังเกตถึงการไม่เข้าร่วมประชุมของ สุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ว่าเป็นเหตุให้กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมไม่เข้ามาจัดการปัญหาอย่างจริงจังหรือไม่
