“กุลวลี” ห่วงชาวบ้านไม่มีน้ำสะอาดใช้ จี้รัฐเร่งทำน้ำประปาให้ทุกตำบล ย้ำ “ปุ๋ยเพื่อเกษตรกร ต้องไม่แลกกับที่นาของเกษตรกรปนเปื้อนน้ำเค็ม”
เมื่อวันที่ 30 กันยายน 2569 ที่อาคารรัฐสภา นางสาวกุลวลี นพอมรบดี ประธานคณะกรรมาธิการการที่ดิน ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม สภาผู้แทนราษฎร เป็นประธานการประชุมติดตามผลกระทบจากเหมืองแร่ใน 3 จังหวัด ได้แก่ นครราชสีมา นครพนม และเพชรบุรี โดยเชิญหน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้องและผู้แทนบริษัทที่ปรึกษาโครงการเข้าชี้แจง
แร่โพแทชเป็นวัตถุดิบสำคัญในการผลิตปุ๋ย ซึ่งประเทศไทยยังต้องนำเข้าจากต่างประเทศจำนวนมาก กรมทรัพยากรธรณีระบุว่าภาคอีสานมีแร่โพแทชสำรองราว 320 ล้านตัน คณะกรรมาธิการเห็นความสำคัญของแร่นี้ต่อเกษตรกรไทย แต่การนำขึ้นมาใช้ต้องไม่สร้างความเดือดร้อนให้ชาวบ้านและสิ่งแวดล้อม
ที่ด่านขุนทด โคราช น้ำเค็มกว่าน้ำทะเล ชาวบ้านต้องซื้อน้ำกิน
สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 11 ตรวจพบว่าแหล่งน้ำรอบเหมืองแร่โพแทช อำเภอด่านขุนทด หลายจุดเค็มจัด บางบ่อเค็มกว่าน้ำทะเลราว 5 เท่า และพบโพแทสเซียมในน้ำผิวดิน ซึ่งตามธรรมชาติไม่ควรพบได้ง่าย บ่อบาดาลบางบ่อของชาวบ้านเค็มเกินมาตรฐานน้ำดื่มกว่า 20 เท่า จนใช้กินใช้ไม่ได้ ที่นาเสื่อมโทรม ข้าวแคระแกรน อย่างไรก็ตาม กรรมาธิการ พบว่ายังไม่มีหน่วยงานใดพิสูจน์ได้ว่าความเค็มในน้ำใต้ดินมาจากแหล่งใดหลังได้รับผลกระทบมาหลายปีแล้ว ซึ่งเป็นเรื่องที่น่าห่วงอย่างยิ่ง เพราะหากหาเหตุการปนเปื้อนไมาพบ ประชาชนในพื้นที่จะทำอย่างไร
กรมทรัพยากรน้ำบาดาลชี้แจง กรมฯ จะลงสำรวจระหว่างวันที่ 3–11 ตุลาคม 2569 แต่ยังติดขัดเรื่องการเข้าไปเจาะเก็บตัวอย่างน้ำในพื้นที่ของบริษัท
ด้านบริษัทที่ปรึกษาโครงการชี้แจงว่า การรับฟังความคิดเห็นมีผู้คัดค้านราวร้อยละ 15 และผู้เห็นด้วยราวร้อยละ 60 บริษัทขอให้รอผลคดีในศาลปกครองก่อน และยินดีให้ความร่วมมือ
คณะกรรมาธิการ เห็นว่า คดีในศาลดำเนินไปตามกระบวนการ แต่ชาวบ้านต้องมีน้ำกินน้ำใช้ทุกวัน จึงขอให้กรมทรัพยากรน้ำบาดาลเร่งหาแหล่งน้ำบาดาลที่สะอาด และทำน้ำประปาให้ประชาชนที่ได้รับผลกระทบทุกตำบลอย่างเพียงพอ ทั้งเพื่ออุปโภคบริโภคและการเกษตร
ที่นครพนม ชาวบ้านหวั่นซ้ำรอ ด่านขุนทด
นพ.อลงกต มณีกาศ สส.นครพนม เขต 3 นำข้อร้องเรียนของชาวบ้านอำเภอธาตุพนม และอำเภอเรณูนครเข้าสู่การพิจารณาของคณะกรรมาธิการ ชาวบ้านกังวลว่าการสำรวจแร่โพแทชจะกระทบแหล่งน้ำ ทำให้ดินเค็ม และกระทบพื้นที่เกษตรกรรมซึ่งเป็นอาชีพหลักของชุมชน ปัจจุบันกรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่อนุญาตให้สำรวจแร่ในอำเภอธาตุพนมแล้วเมื่อวันที่ 7 กันยายน 2569 ส่วนคำขอในอำเภอเรณูนครยังไม่อนุญาต เพราะอยู่ระหว่างตรวจสอบข้อร้องเรียน
ที่ประชุมวันนี้ กรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและเหมืองแร่ และสผ. รับข้อห่วงใยของประชาชนไว้พิจารณา
ที่เพชรบุรี ห่วงมรดกโลกแก่งกระจาน
คำขอประทานบัตรทำเหมืองแร่โดโลไมต์ ในตำบลสองพี่น้อง อำเภอแก่งกระจาน ผ่านการรับฟังความคิดเห็นของชุมชนแล้ว แต่คณะกรรมาธิการเป็นห่วงว่าอาจกระทบสถานะมรดกโลกของผืนป่าแก่งกระจาน จึงขอให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ
นางสาวกุลวลี กล่าวทิ้งท้ายว่า แร่โพแทชเป็นแหล่งปุ๋ยที่สำคัญของเกษตรกรไทย แต่ปุ๋ยเพื่อเกษตรกรต้องไม่แลกกับที่นาและแหล่งน้ำของเกษตรกรเอง คดีรอศาลได้ แต่น้ำกินน้ำใช้ของพี่น้องประชาชนรอไม่ได้ หน่วยงานรัฐต้องเร่งช่วยเหลือทันที บทเรียนจากด่านขุนทดต้องไม่เกิดซ้ำที่นครพนมหรือที่ใดอีก และแก่งกระจานซึ่งเป็นมรดกโลกของคนไทยทุกคน ต้องได้รับการดูแลอย่างรอบคอบ คณะกรรมาธิการจะติดตามเรื่องนี้อย่างใกล้ชิดต่อไป
