กางฎีฏา ตำรวจพกปืน โดยไม่มีใบอนุญาตพาอาวุธปืนติดตัว (ป.12) ได้หรือไม่.?

48

ฎีกา 1259/2542 อธิบายไว้ว่าตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 2(16) ตำรวจมีหน้าที่รักษาความสงบเรียบร้อยของประชาชน ทำการจับกุมปราบปรามผู้กระทำผิดกฎหมายได้ และตามมาตรา 17 ยังมีอำนาจทำการสืบสวนคดีอาญาได้ ซึ่งอำนาจจับกุมผู้กระทำผิดและสืบสวนคดี

อาญาดังกล่าวนี้ ไม่มีบทบัญญัติกฎหมายใดจำกัดให้ปฏิบัติหน้าที่ได้เฉพาะในเขตท้องที่ที่เจ้า พนักงานตำรวจผู้นั้นประจำการอยู่เท่านั้น อันหมายความว่า เจ้าพนักงานตำรวจมีอำนาจจับกุมผู้กระทำผิดและสืบสวนคดีอาญาได้ทั่วราช อาณาจักร ซึ่งต่างกับอำนาจสอบสวนความผิดอาญาของพนักงานสอบสวนที่ถูกจำกัดเขตอำนาจไว้ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 18, 19, 20 และ 21

จากฎีกานี้วางหลักไว้ให้ เมื่อนำมาประกอบกับ พรบ.ตำรวจ มาตรา 6 ตำรวจมีหน้าที่ปฎิบัติการตามป.วิอาญา รักษาความสงบเรียบร้อย ป้องกันปราบปรามอาชญากรรม ตำรวจไปเที่ยวชายทะเล น้ำตก ภูเขา นอกเขตพื้นที่ พบเหตุซึ่งหน้าความผิดอาญา ก็คงยังมีหน้าที่ตาม พรบ.ตำรวจ มาตรา 6 คือปฏิบัติการตาม ป.วิ อาญา ในฐานะเป็นเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจผู้มีอำนาจสืบสวนตามมาตรา 17 มีอำนาจจับกุมตามมาตรา 78

หน้าที่ตาม พรบ.ตำรวจ ผนวกกับอำนาจของตำรวจในฐานะเจ้าพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจตาม ป.วิ อาญา ตำรวจทุกนายไม่ว่าสังกัดใด หมอ แพทย์ พยาบาล อาจารย์ ตำรวจในโรงเรียนตำรวจ ตำรวจฝ่ายอำนวยการ ล้วนแต่มีหน้าที่และอำนาจตามกฎหมายในการป้องกันปราบปรามจับกุมผู้กระทำผิดทั้งสิ้น

เมื่อตำรวจมีหน้าที่อย่างนี้ตลอดเวลา 24 ชั่วโมง ท่านก็ต้องเตรียมตัวให้พร้อมในการปฏิบัติการจับกุมปราบปรามโจรผู้ร้ายอันเป็นหน้าที่ ถ้าท่านพบเหตุความผิดซึ่งหน้าแล้วเพิกเฉยไม่จับกุม ปล่อยให้ผู้ร้ายหนีไป เช่น พบเหตุวิ่งราวทรัพย์ คนร้ายฉกกระเป๋าถือผู้เสียหายต่อหน้าต่อหน้าแล้วทำเฉยให้ผู้ร้ายวิ่งหนีไป ทั้งที่อยู่ในวิสัยจะจับได้ แต่ไม่จับ อย่างนี้เสียหายแก่เจ้าของกระเป๋าที่ถูกวิ่งราวแน่นอน ก็จะโดน157 เล่นงาน ฐานละเว้นการปฎิบัติหน้าที่ เกิดความเสียหายแก่ผู้อื่น

ปัญหามีว่า แม้ตำรวจคนที่ลาพักผ่อน ไปเที่ยวนอกพื้นที่ ก็ยังมีหน้าที่ตาม พ.ร.บ.ตำรวจในการจับกุมปราบปรามโจรผู้ร้ายทั่วราชอาณาจักร มีอำนาจจับ อย่างนี้ ตำรวจพกปืนไปด้วยขณะลาพักผ่อน เพื่อเตรียมความพร้อมไว้สำหรับใช้ในการเข้าจับกุมปราบปรามโจรผู้ร้ายเมื่อมีเหตุ ตำรวจได้รับความคุ้มครองตาม พ.ร.บ.อาวุธปืน มาตรา 8 ทวิ คือ พกพาปืนไปได้โดยไม่มีความผิด ใช่หรือไม่

เห็นว่า ตำรวจมีหน้าที่อยู่ สองมิติ คือ

  1. มิติภายใต้อำนาจหน้าที่ขององค์กร เช่น ตำรวจ
    บช. ส (สันติบาล) มีหน้าที่ด้านข่าวกรอง แต่ไม่มีหน้าที่ปฏิบัติการตาม ป.วิ อาญา. ตาม พรฎ.แบ่งส่วนราชการตำรวจ หรือ ตำรวจ รร.นรต. มีหน้าที่ด้านการเรียน การสอน ไม่มีหน้าที่ ตาม ป.วิ อาญา ตำรวจสังกัด โรงพยาบาลตำรวจ มีหน้าที่ด้านการรักษา พยาบาล ดังนั้นในภาวะปกติ ตำรวจเหล่านี้จึงมีอำนาจหน้าที่ปฏิบัติตามคำสั่งของผู้บังคับบัญชาเหนือตนโดยชอบด้วยกฎหมาย ซึ่งไม่ได้รับมอบหมายให้ทำหน้าที่จับกุมปราบปรามตามคำสั่งของ ผบ.หน่วย แน่นอน
  2. มิติภายใต้ พรบ.ตำรวจ มาตรา 6 ตำรวจทุกนายมีหน้าที่รักษาความสงบเรียบร้อย ปฎิบัติการตาม ป.วิ อาญา ป้องกันปราบปรามอาชญากรรม ซึ่งตำรวจทุกนายไม่ว่าสังกัดใด เป็นตำรวจของรัฐ ของประชาชน มีหน้าที่ปราบปรามโจรผู้ร้าย มีอำนาจจับกุมตาม ป.วิ อาญา

แม้นอกเวลาราชการ นอกพื้นที่ ก็ยังเป็นตำรวจ พบเหตุซึ่งหน้าก็มีอำนาจจับกุม ถ้าไม่จับก็ผิดฐานละเว้น การจับในมิติของตำรวจตาม พรบ.ตำรวจ จึงเป็นหน้าที่
ตามแนวฎีกาของศาล ท่านก็จะเห็นว่า ตำรวจมีหน้าที่่จับกุมปราบปรามโจรผู้ร้ายได้ทั่วราชอาณาจักร ซึ่งต่างจากฝ่ายปกครองบางตำแหน่ง เช่น ปลัดอำเภอมีอำนาจแต่ในเขตเฉพาะตน เหมือน กำนันผู้ใหญ่บ้าน มีอำนาจหน้าที่จับกุมเฉพาะแต่ในเขตอำนาจพื้นที่ตนเองเท่านั้น

หลักกฎหมาย และ ระเบียบ พรบ. อาวุธปืน ม.8 ทวิ ตำรวจผู้มีหน้าที่ได้รับความคุ้มครองให้พกพาอาวุธปืนได้โดยไม่ต้องมีใบอนุญาต และมีระเบียบภายในให้ ร.ต.อ.ลงมาฯ ต้องมีใบอนุญาตพกจากผู้บังคับบัญชาด้วย ส่วนเหนือ ร.ต.อ.ขึ้นไป ไม่ต้องมีใบพก
ความเห็น

เมื่อตำรวจมีหน้าที่จับกุมปราบปรามตลอดเวลา พบเหตุซึ่งหน้าก็ต้องทำหน้าที่ การพกพาอาวุธปืนของตำรวจจึงได้รับการคุ้มครองตาม พรบ.อาวุธปืน โดยตำรวจไม่ต้องมีใบอนุญาตให้พกพา

ส่วนระเบียบให้ ร.ต.อ.ลงมาฯต้องให้ผู้บังคับบัญชาออกใบพกให้ เป็นเรื่องภายในหน่วย แต่กฎหมายก็ยังคุ้มครองให้การพกพาของตำรวจไม่เป็นความผิดอาญา ส่วนการไม่มีใบพกของ ร.ต.อ.ลงมา ก็แค่เป็นการผิดวินัยตำรวจเท่านั้น

อนึ่ง หากตำรวจมีหน้าที่จับกุมปราบปรามทั่วราชอาณาจักร และ การพกปืนได้รับการคุ้มครองตาม ม.8 ทวิ แล้ว ย่อมหมายถึง ตำรวจทุกนายทุกชั้นยศได้รับการคุ้มครองในการพกพาปืน ส่วนกรณีที่ ยศ ร.ต.อ.ลงมาฯ ต้องมีใบพกของตำรวจนั้น เป็นเพียงระเบียบภายใน หากไม่มีใบพกก็แค่ผิดวินัย แต่ไม่ใช่องค์ประกอบความผิดทางอาญา

ประดู่แดง ไปแสวงหาฎีกานี้มา เพื่อ ข้าราชการตำรวจระดับปฏิบัติการจะได้รู้และปฏิบัติตัวให้ถูกต้อง แต่ที่สำคัญผู้บังคับบัญชาของแต่ละหน่วย ควรจะแจ้งให้ผู้ใต้บังคับบัญชาทราบในการปฏิบัติหน้าที่ ป้องกันชีวิตและทรัพย์สินให้ เกิดความปลอดภัย กับพี่น้องประชาชน