มังคุดทิพย์พังงา เป็นมังคุดพันธุ์พื้นเมืองเอกลักษณ์ของ จ.พังงา มีรสชาติหวานอมเปรี้ยว รสชาติเข้มข้น เนื้อแน่น ไม่ฉ่ำน้ำ มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว เปลือกหนาแตกลาย จากการเพาะปลูกแบบธรรมชาติ ได้รับการขนานนามจาก ดร.สุเมธ ตันติเวชกุล ในปี 2547 และได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นสินค้าบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) ลำดับที่ 3 ของ จ.พังงา ต่อจากทุเรียนสาลิกา และข้าวไร่ดอกข่า มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวจากสภาพภูมิประเทศ ที่เป็นภูเขาดินระบายน้ำดี และภูมิอากาศที่เหมาะสม
จากการลงพื้นที่ติดตามสถานการณ์ผลไม้เศรษฐกิจที่สำคัญในเขตพื้นที่ภาคใต้ของกรมส่งเสริมการเกษตร โดย นายรพีทัศน์ อุ่นจิตตพันธ์ รองอธิบดีกรมส่งเสริมการเกษตร พบข้อมูลที่น่าสนใจของมังคุดทิพย์พังงา สวนบ้านแม่ หมู่ที่ 1 ต.บางม่วง อ.ตะกั่วป่า จ.พังงา โดยเจ้าของสวน นายธนวัฒน์ มโนวชิรสรรค์ ได้ต่อยอดสวนมังคุด 20 ไร่ อายุต้น 50 ปี ของครอบครัว นำเทคโนโลยีและนวัตกรรมทางการเกษตรมาประยุกต์มาใช้ ไม่ว่าจะเป็นการจัดการศัตรูพืชแบบชีววิธี ติดตั้งระบบน้ำาอัจฉริยะที่สามารถวัดอุณหภูมิและความชื้นในดิน มีการให้น้ำผ่านมือถือ การนำรถตัดหญ้านั่งขับ เครื่องพ่นสาร มาใช้เพื่อลดการใช้แรงงาน
นอกจากนี้ในส่วนของผลผลิตมีการแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่างๆ เช่น น้ำมังคุดสกัดเย็น สมูทตี้มังคุด มังคุดกวน แยมมังคุด เป็นต้น โดยร่วมกับหน่วยงานหน่วยงานภาครัฐ เพื่อวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์นำไปสู่การยกระดับการแปรรูปผลผลิตมังคุดจนได้รับรองมาตรฐาน อย. สามารถเป็นต้นแบบให้คนในชุมชนนำไปปฏิบัติตามได้
นอกจากนั้นมังคุดทิพย์พังงา สวนบ้านแม่ ยังโดดเด่นเรื่องการตลาดด้วยการสร้างเรื่องราวของสวนให้มีความน่าสนใจ เน้นความพิถีพิถันและเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่ส่งต่อมาจากรุ่นสู่รุ่น ที่ทำให้สวนบ้านแม่ ไม่ใช่แค่ชื่อ แต่คือสถานที่ที่แม่ดูแลต้นมังคุดทุกต้นด้วยความรักเหมือนลูก มีการปลูกแบบเกษตรอินทรีย์ หรือเกษตรปลอดภัยที่เน้นความยั่งยืน ทำให้มังคุดทุกลูกสะอาดและปลอดภัย
ส่วนการจำหน่าย มีการจัดจำหน่ายภายใต้การออกแบบฉลาก และบรรจุภัณฑ์ที่ความสวยงาม ทันสมัย มีการเปิดจองล่วงหน้าระบบออนไลน์ ไม่ผ่านพ่อค้าคนกลาง ผ่านเพจเฟซบุ๊ก “สวนบ้านแม่” ทำให้จำหน่ายได้ราคาสูงกว่าท้องตลาด สูงสูดถึง กก.ละ 120 บาท รวมทั้งมีกิจกรรมส่งเสริมการขายต่างๆ จึงจำหน่ายมังคุดได้ทุกขนาด และยังมีเครือข่ายร้านค้าที่สั่งผลผลิตจากสวนบ้านแม่ไปเป็นวัตถุดิบอีกด้วย
นายธนวัฒน์ มโนวชิรสรรค์ เจ้าของสวนบ้านแม่ กล่าวว่า ความตั้งใจในการทำเกษตร ปลูกมังคุดทิพย์พังงาให้ออกมามีคุณภาพ ทำให้ได้รับคัดเลือกเป็นเกษตรกรรุ่นใหม่ หรือ Young Smart Farmer (YSF) ปี 2568 และเป็นเกษตรกรกรดีเด่นสาขาอาชีพทำสวน ระดับเขต (ภาคใต้) ปี 2568 นอกจากนี้ปัจจุบันยังได้เปิดสวนบ้านแม่ให้เป็นสถานที่ศึกษาดูงานการผลิตมังคุดคุณภาพ เน้นการผลิตมังคุดภายใต้มาตรฐานเกษตรอินทรีย์ การแปรรูปผลิตภัณฑ์มังคุดมาตรฐาน อย. และการทำการตลาดออนไลน์ และทำกิจกรรมเพื่อสังคม โดยได้รับซื้อผลิตภัณฑ์จากเกษตรกรในพื้นที่ ได้แก่ น้ำผึ้งป่า และเม็ดมะม่วงหิมพานต์เผา เพื่อมาคัดสรร และจำหน่ายเป็นผลิตภัณฑ์ของสวนบ้านแม่ออกสู่ชุมชน และตั้งชื่อโครงการนี้ว่า โครงการ Selected by สวนบ้านแม่ จากจุดเริ่มต้นที่เกษตรกรได้เข้าไปหาน้ำผึ้งป่ามาจำหน่ายได้ราคาขายไม่ค่อยดี เกิดเป็นแนวคิดที่จะต่อยอดให้กับเกษตรกร เมื่อเกษตรกรได้น้ำผึ้งป่ามา ก็จะเปิดโพสขายทันทีและส่งให้กับลูกค้าภายในวันนั้นเลย ทำให้ลูกค้าได้รับผลผลิตที่สดใหม่และมีคุณภาพ และเกษตรกรก็มีรายได้ที่เพิ่มขึ้นอีกด้วย เช่นเดียวกับเม็ดมะม่วงหิมพานต์ เมื่อเกษตรกรเผาเสร็จก็จะรับจากเกษตรกรในพื้นที่ และเปิดการขายในวันนั้นเช่นเดียวกัน
ทั้งนี้ สำนักงานเกษตรจังหวัดพังงาได้คาดการณ์สถานการณ์มังคุด ปี 2569 มีปริมาณเพิ่มขึ้นเล็กน้อย ประมาณร้อยละ 2 – 10 เนื่องด้วยปี 2568 ผลผลิตไม้ผลมีจำนวนไม่มากนัก ส่งผลให้ต้นไม้ผลยังคงมีอาหารสะสม อีกทั้งปลายปี 2568 ต้นไม้ผลยังได้รับปริมาณน้ำฝนอย่างเพียงพอ และมีสภาพอากาศเหมาะสม คือ มีช่วงเวลากระทบแล้งที่เพียงพอ ในช่วงเดือนปลายเดือนธันวาคม 2568 – ต้นเดือนมีนาคม 2569 ก่อนจะได้รับน้ำจากฝนตามฤดูกาลหรือระบบน้ำ (กรณีสวนมังคุดเชิงการค้า) เพื่อกระตุ้นให้เกิดตาดอกต่อไป
