พลเอก กฤษณะ บวรรัตนารักษ์ อดีตที่ปรึกษาพิเศษสำนักงานปลัดกระทรวงกลาโหม และอดีตรองเจ้ากรมพระธรรมนูญ เปิดเผยว่า การอพยพคนไทยในต่างประเทศกลับประเทศไทย ตามที่คนไทยหลายพันคนติดค้างที่ด่านเมืองปอยเปตยังไม่สามารถกลับประเทศไทยได้นั้น
หากคนไทยดังกล่าวอยู่ในอันตรายต่อชีวิตและทรัพย์สิน โดยการเจรจาทางการทูตให้กลับประเทศไทยได้ไม่ประสบความสำเร็จ ที่ผ่านมามีการปฏิบัติการทางทหารไปรับคนไทยในต่างประเทศที่มีสถานการณ์ไม่มีความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ซึ่งเรียกว่า การอพยพประชาชนออกจากพื้นที่ขัดแย้ง (Non Combatant Evacuation Operation : NEO) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของ “การปฏิบัติการทางทหารที่นอกเหนือจากสงคราม” (Military Operations other than War) กรณีที่รัฐบาลต่างประเทศไม่สามารถดูแลให้ความปลอดภัยแก่คนไทยได้ ในการดำเนินการดังกล่าวจะสะดวกและสำเร็จด้วยดีหากได้รับความยินยอมและร่วมมือจากรัฐบาลต่างประเทศซึ่งเป็นประเทศเจ้าบ้าน (Host Country) แต่ถ้ารัฐบาลต่างประเทศไม่ยินยอมและร่วมมือ รัฐบาลไทยก็ยังสามารถดำเนินการได้ ซึ่งเป็นไปตามหลักกฎหมายระหว่างประเทศที่รัฐบาลประเทศหนึ่งสามารถส่งกองกำลังไปคุ้มครองคนในสัญชาติของตนในอีกประเทศหนึ่งได้ถ้ารัฐบาลต่างประเทศนั้น ไม่สามารถให้ความคุ้มครองปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินได้ โดยสามารถจัดส่งยานพาหนะและกองกำลังไปรับกลุ่มคนในสัญชาติกลับประเทศตนได้ แม้รัฐบาลต่างประเทศนั้นจะไม่ยินยอมก็ตาม ซึ่งเป็นไปตามอนุสัญญากรุงเวียนนาว่าด้วยความสัมพันธ์ทางกงสุล ค.ศ. 1963หลักการเยียวยาตนเอง (Remedial Measure) และหลักการแทรกแซงทางมนุษยธรรม (Humanitarian Intervention)
ซึ่งกรณีที่รัฐบาลต่างประเทศไม่ยินยอมนั้น กองกำลังทหารไทยจะต้องระมัดระวังในการใช้กำลังและอาวุธ โดยใช้ในลักษณะป้องกันตนเอง (Self Defence) มิใช่การใช้กำลังโจมตีทำลาย โดยจะต้องมีการจัดทำกฎการใช้กำลัง (Rules Of Engagement) เป็นการเฉพาะสำหรับการปฏิบัติภารกิจอพยพคนไทยในต่างประเทศกลับประเทศไทย รวมทั้งมาตรการการคัดกรอง/การพิสูจน์ทราบผู้อพยพที่จะเดินทางโดยยานพาหนะที่จัดโดยรัฐบาลไทย ประการสำคัญจะต้องระมัดระวังจากการถูกกล่าวหาว่าเป็นการรุกรานหรือละเมิดอำนาจอธิปไตยประเทศอื่น ซึ่งควรมีการแจ้งให้คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติทราบโดยเร็วถึงความจำเป็นในการใช้กำลังไปคุ้มครองและรับผู้อพยพคนไทยกลับประเทศไทยโดยจะมีการใช้กำลังอาวุธเพื่อป้องกันชีวิตของผู้อพยพคนไทยและความปลอดภัยของกองกำลังทหารไทยในการปฏิบัติภารกิจไปรับผู้อพยพที่ตกในภยันตรายร้ายแรงเท่านั้น
